početna stranica    
 
Odluke o proglašenju dobara nacionalnim spomenicima

ODLUKU
o izmjeni odluka o proglašenju nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine donesenih zaključno sa 50. sjednicom Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika


Privremena lista nacionalnih spomenika

Privremena lista nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
KOMPLETNA


O privremenoj listi

Odluka o brisanju spomenika sa Privremene liste

Lista peticija za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima

Odluke o odbijanju prijedloga za proglašenje nacionalnim spomenikom

Ugroženi spomenici

Odluke donesene na posljednjoj sjednici

Online peticije

Pokretno

Nepokretno

MANAGEMENT PLAN
Nomination of the Properties for Inscription on the World Heritage List
Mehmed pasha Sokolovic Bridge in Višegrad
Bosnia and Herzegovina


Kuća Ibre Alagića, historijska građevina

galerija nazad

Status spomenika -> Nacionalni spomenik

Objavljeno u "Službenom glasniku BiH", broj 38/12.


Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na osnovu člana V stav 4. Aneksa 8. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i člana 39. stav 1. Poslovnika o radu Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 26. do 28. marta 2012. godine, donijela je

 

O D L U K U

 

I

 

Istorijska građevina – Kuća Ibre Alagića u Cazinu proglašava se nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: nacionalni spomenik).

Nacionalni spomenik se nalazi na prostoru označenom kao k.č. 521/7 „Žegar“, k.o. SP_Cazin, z.k. uložak broj 2048 (stari premjer), što odgovara k.č. 1161, k.o. Cazin-Grad (novi premjer), opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

Na nacionalni spomenik se primjenjuju mjere zaštite utvrđene Zakonom o sprovođenju odluka Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika ustanovljene prema Aneksu 8 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini (“Službene novine Federacije BiH”, br. 2/02, 27/02, 6/04 i 51/07).

 

II

 

            Vlada Federacije Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: Vlada Federacije) dužna je da obezbijedi pravne, naučne, tehničke, administrativne i finansijske mjere za zaštitu i prezentaciju nacionalnog spomenika.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika (u daljem tekstu: Komisija) utvrdiće tehničke uslove i obezbijediti finansijska sredstva za izradu i postavljanje informacione table sa osnovnim podacima o spomeniku i odluci o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom.

 

III

           

Na prostoru definisanom u tački I stav 2. ove odluke, utvrđuju se sljedeće mjere zaštite:

-          Dozvoljeni su isključivo istraživački i konzervatorsko-restauratorski radovi, radovi na sanaciji i prezentaciji spomenika, uz odobrenje federalnog ministarstva nadležnog za prostorno uređenje (u daljem tekstu: nadležno ministarstvo) i stručni nadzor nadležne službe zaštite naslјeđa na nivou Federacije Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: nadležna služba zaštite);

-          Pri konzervatorsko-restauratorskim radovima koristiti izvorne materijale, primjenjivati izvorne metode obrade materijala i veznih elemenata, kao i njihove ugradnje, u što je moguće većoj mjeri;

-          Dozvoljena je restauracija unutrašnjih prostora i njihova adaptacija, kako bi se objekat eventualno mogao koristiti u obrazovne i kulturne svrhe, odnosno kako bi se osigurala održiva upotreba objekta, na način koji neće ugroziti integritet objekta i njegovo značenje u strukturi grada, uz odobrenje nadležnog ministarstva i stručni nadzor nadležne službe zaštite.

 

Radi zaštite i osiguranja uvjeta za konzervaciju i restauraciju objekta, utvrđuje se, kao hitna mjera zaštite, zaštita objekta od negativnih vanjskih utjecaja.

Na parcelama koje graniče sa nacionalnim spomenikom (k.č.1241, 1242, 1243, 1162 i 1163, k.o. Cazin-Grad), dozvoljena je gradnja objekata maksimalne visine P+1, odnosno 6,50 m do početka krovišta, i maksimalnog gabarita 10 x 10 m sa strmim četvorovodnim krovom i krovnim pokrivačem od drvene šindre ili biber crijepa.

 

IV

 

Stavljaju se van snage svi sprovedbeni i razvojni prostorno-planski akti u dijelu u kome su suprotni odredbama ove odluke.

 

V

 

Svako, a posebno nadležni organi Federacije Bosne i Hercegovine, kantona, gradske i opštinske službe suzdržaće se od preduzimanja bilo kakvih radnji koje mogu da oštete nacionalni spomenik ili dovedu u pitanje njegovu zaštitu.

           

VI

 

Ova odluka dostaviće se Vladi Federacije, nadležnom ministarstvu, nadležnoj službi zaštite i opštinskom organu uprave nadležnom za poslove urbanizma i katastra, radi sprovođenja mjera utvrđenih u tač. II - V ove odluke, te nadležnom opštinskom sudu radi upisa u zemljišne knjige.

 

VII

 

Sastavni dio ove odluke je obrazloženje sa pratećom dokumentacijom, koje je dostupno na uvid zainteresovanim licima u prostorijama i na web stranici Komisije (http://www.kons.gov.ba).

 

VIII

 

Prema članu V stav 4. Aneksa 8. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, odluke Komisije su konačne.

 

IX

 

Ova odluka stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u «Službenom glasniku BiH».

 

X

 

Ovu odluku Komisija  je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo.

 

Broj: 06.1-2.3-73/12-6    

27. marta 2012. godine                                                                                      

Sarajevo                                                                                   

 

Predsjedavajuća Komisije

Amra Hadžimuhamedović

 

O b r a z l o ž e n j e

 

I – UVOD

Na osnovu člana 2. stav 1. Zakona o sprovođenju odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, ustanovljene prema Aneksu 8. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, “nacionalni spomenik” je dobro koje je Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika proglasila nacionalnim spomenikom, u skladu sa čl. V i VI Aneksa 8. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, kao i dobra upisana na Privremenu listu nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik BiH», broj 33/02), sve dok Komisija ne donese konačnu odluku o njihovom statusu, a za što ne postoji vremensko ograničenje i bez obzira da li je za to dobro podnesen zahtjev.

Služba za društvene djelatnosti i ekologiju Opštine Cazin podnijela je Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika, dana 30.06.2005. godine, peticiju/prijedlog  za proglašenje Graditeljske cjeline Donji Grad Cazin u Cazinu (kuća Ibre Alagića, zgrada Gimnazije, zgrada opštinske uprave, Stara pošta i zgrada stare finansijske službe) nacionalnim spomenikom. Javna ustanova Zavod za zaštitu kulturnog naslijeđa iz Bihaća je, dana 27. maja 2010. godine, podnijela peticiju Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika za proglašenje Kuće Ibre Alagića u Cazinu, u opštini Cazin, nacionalnim spomenikom BiH.

U skladu sa odredbama Zakona, a na osnovu člana V stav 4. Aneksa 8. i člana 35. Poslovnika o radu Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, Komisija je pristupila sprovođenju postupka za donošenje konačne odluke za proglašenje dobra nacionalnim spomenikom.

 

Izjava o značaju dobra

Porodična kuća porodice Alagić pripada tipu tzv. spratne kuće sa prepustom. Sagrađena je najvjerovatnije u prvoj polovini 19. vijeka i predstavlja rijedak i prilično dobro očuvan primjer spratne kuće sa prepustom koja ima funkcionalno povezani aneks sa vodnicom, odnosno abdestlukom i nužnikom. Kuća Alagića predstavlja značajan reper strukture i slike podgrađa Starog grada u Cazinu i bila je zaštićena kao kulturno-istorijski spomenik.

 

II – PRETHODNI POSTUPAK

U toku vođenja postupka, izvršen je uvid u:

-          podatke o sadašnjem stanju i namjeni dobra, uključujući i opis i fotografije, podatke o oštećenjima u toku rata, podatke o intervencijama i  radovima na dobru, itd.,

-          uvid u sadašnje stanje objekta,

-          kopiju katastarskog plana,

-          istorijsku, arhitektonsku ili drugu dokumentarnu građu o dobru, koja je data u popisu korišćenja dokumentacije u sklopu ove odluke.

 

U skladu sa Zakonom o implementaciji odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika zasnovane na osnovu Aneksa 8. Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, za potrebe vođenja postupka proglašenja kulturnog dobra nacionalnim spomenikom BiH:

-          Služba za društvene djelatnosti i ekologiju Opštine Cazin 30.06.2005. godine je Komisiji podnijela peticiju za proglašenje Graditeljske cjeline Donji Grad Cazin u Cazinu (kuća Ibre Alagića, zgrada Gimnazije, zgrada opštinske uprave, Stara pošta i zgrada stare finansijske službe) nacionalnim spomenikom.

-          Uz Peticiju, zajedno sa popratnim aktom br. 211/10, od 26.05.2010, Javna ustanova Zavod za zaštitu kulturnog nasljeđa iz Bihaća je (u elektronskoj formi, na CD-u) Komisiji dostavila:

-         fotodokumentaciju postojećeg stanja objekta,

-         crteže - arhitektonske snimka postojećeg stanja (osnova prizemlja, osnova sprata, shemu krovišta, podužni presjek, prednju fasadu, fasadu bočnu-lijevu, fasadu bočnu-desnu),

-         prepis posjedovnog lista,

-         situaciju terena (geodetsku).

-          Dopisom br. 06.1-35.2-10/10-164, od 03.09.2010. godine, zatraženo je dostavljanje dokumentacije i stavovi u vezi sa proglašenjem Kuće Ibre Alagića u Cazinu, od: Vlasnika dobra, Opštine Cazin (Načelnika, Organa uprave nadležan za poslove urbanizma i katastra, Zemljišno-knjižni ured Opštinskog suda, Javne ustanove Zavoda za zaštitu kulturnog nasljeđa iz Bihaća, Zavoda za zaštitu spomenika u sastavu Federalnog ministarstva kulture i sporta, te Federalnog ministarstva prostornog uređenja.

-          Uz dopis br. 03-40-11534/10 od 05.10.2010. godine, Opština Cazin je Komisiji dostavila sljedeću dokumentaciju:

-         prepis posjedovnog lista 82/04, za parcele br. 1161 i 1162, k.o. Cazin Grad; izdata pod br. 05-30-12386, od 21.09.2010. godine, od strane Službe za imovinsko-pravne, geodetske i katastarske poslove, Opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina,

-         kopiju katastarskog plana, za katastarsku parcelu br. 1161, k.o. Cazin-Grad (po novom premjeru), br. plana 8, razmjera 1:1000, sa identifikacijom broja katastarske parcele 521/7 (po starom premjeru); izdata 27.09.2010. godine, od strane Službe za imovinsko-pravne, geodetske i katastarske poslove, Opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina,

-         zemljišnoknjižni izvadak, za zemljišne parcele br. 521/3 i 521/7, k.o. SP_Cazin, z.k. uložak 2048 (po starom premjeru), NAR i RZ Broj 2746/2010, u vlasništvu Zulejhe Alagić, rođene Kličić, iz Cazina; izdata 23.09.2010. godine, od strane Zemljišnoknjižnog ureda/kancelarije Opštinskog suda u Cazinu, Opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

-          Svojim dopisom br. 07-40-4-3519-1/10, od 14.09.2010. godine, Zavod za zaštitu spomenika u sastavu Federalnog ministarstva kulture i sporta, Komisiji je dostavio informaciju da je Kuća Ibre Alagića u Cazinu bila evidentirana pod nazivom Stara bosanska kuća Ibre Alagića u Cazinu, te da nije bila zaštićena od strane Zavoda za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog nasljeđa BiH.

-          Dana 06.09.2010. godine, prilikom uvida u stanje objekta na terenu, arhitekta Softić Emir, zaposlenik Komisije, je od vlasnice dobra Zulejhe Alagić dobio fotokopiju Rješenja Zavoda za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine iz Sarajeva, br. UP-I-02-64-1/75 od 16. juna 1975. godine, kojim se utvrđuje da Stambena kuća Alagića u Cazinu (upisana u k.č.br. 521/7, k.ul.br. 1322, k.o. Cazin) ima svojstva spomenika kulture i navedeno dobro stavlja pod zaštitu.

-          S obzirom da je jedan dio arhive Zavoda za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa BiH stradao u ratu (1992-1995), dana 16.09.2010. godine, Komisija je pronađenu kopiju Rješenja Zavoda za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine iz Sarajeva, br. UP-I-02-64-1/75 od 16. juna 1975. godine, dostavila Zavodu za zaštitu spomenika u sastavu Federalnog ministarstva kulture i sporta.

 

Na osnovu uvida u prikupljenu dokumentaciju i stanje dobra, utvrđeno je sljedeće:

 

1. Podaci o dobru

Lokacija

Istorijska građevina – Kuća Ibre Alagića u Cazinu se  nalazi na odaljenosti od cca 100 metara vazdušne distance zapadno od Starog grada u Cazinu. Kuća je izgrađena u centralnoj gradskoj zoni, na odaljenosti od cca 50 m sjevero-zapadno od zgrade Opštine, na prostoru označenom kao k.č. 521/7 „Žegar“, k.o. SP_Cazin, z.k. uložak broj 2048 (stari premjer), što odgovara k.č. 1161, k.o. Cazin-Grad (novi premjer), opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

Istorijski podaci(1)  

Područje opštine Cazin bilo je nastanjeno u najranijim epohama ljudske istorije. Tragovi najranijeg nastanjivanja na lokalitetu starog grada – koji predstavlja najdominantniju tačku naselja, otkriveni su prilikom arheoloških iskopavanja koja su izvršena na platou između unutrašnjih i vanjskih bedema na sjeverozapadnoj strani utvrđenja. Pri tome je u najvećem broju nađen keramički materijal koji je ležao u izmiješanim slojevima. Ipak se mogao izdvojiti materijal iz 4 vremenski udaljena perioda: eneolita, kasnog bronzanog doba i s početka starijeg željeznog doba, latenskog doba te kasnog srednjeg vijeka i osmanskog perioda(2). 

U istorijskim izvorima Cazin se češće spominje od 1522. godine, kada  su Osmanlije osvojile Knin i kada Cazin postaje sjedište kninskih biskupa. Neko vrijeme je Cazin držao Petar Keglević, koji je 1535. godine, po kraljevoj naredbi, predao Cazin na upravljanje novom biskupu kninskom, kanoniku Petru od Ripča, za čijeg su stolovanja u Cazinu, 1539. godine, Osmanlije zauzele grad. 

Od 1553. godine Cazin je imao krajišku posadu. U julu 1576. godine, pod komandom Ferhad-paše, Osmanlije su konačno zauzele Cazin i Bužim. Već 1577. godine u gradu je bila osmanska posada od 50 konjanika i 150 pješaka(3). Sljedeće godine je Ferhad-paša bez borbe predao Cazin generalu Ivanu Ferenbergu, ali ga je iste godine opet, i to definitivno, zauzeo Ferhad-paša Sokolović(4). 

Prema jednom podatku, Osmanlije su 1584. godine radile na još jačem utvrđivanju cazinskog grada. U to vrijeme cazinski grad je bio jedan od najutvrđenijih gradova na granici između dvaju carstava. Jedan od prvih zapovjednika Cazina je bio Edhem-aga, zabilježen u dokumentu iz 1583. godine. Oko 1570. godine je osnovan Kamengradski kadiluk u okviru Bosanskog sandžaka za nahije u porječju Sane. Osvojenu teritoriju i gradove u Pounju i one preko rijeke Une tokom narednih desetljeća, sve do osvajanja Bihaća 1592. godine, osmanska  uprava je pripajala ovome kadiluku, tako da je njemu pripao i grad Cazin(5). 

Prema ugovoru o granicama između osmanskih posjeda u Krajini i susjednoj Hrvatskoj 1625. godine, u svim gradovima koje su držale Osmanlije u Krajini, a među njima i u Cazinu, nalazile su se vojne posade(6).

U XVIII vijeku Cazin je bio u sastavu Ostrožačke kapetanije i nije imao svog dizdara. Ostrožačka kapetanija je bila u sastavu jednog dijela Kamengradskog kadiluka. Obuhvatala je teritoriju u krajnjem sjeverozapadnom kutu Bosanskog ejaleta. Među zapovjednicima posade 1769. godine su zabilježeni Šaban-aga i Osman-aga. Polovinom XVIII vijeka započela je buna protiv kapetana Ibšir-bega Beširevića. Tokom ovog vijeka Bihaćki kadiluk se ograničava na teritoriju oko Bihaća, a svi ostali gradovi preko Une, tj. sjeverno od lijeve obale, pripadaju Kamengradskom kadiluku(7). Početkom XIX vijeka Cazin je pripadao Ostrožačkoj kapetaniji. Kada je stari grad 1851. godine napušten, u Cazinu je podignuta buna protiv Omer-paše Latasa. U XIX vijeku grad Cazin je pripadao, unutar Bosanskog pašaluka, bihaćkom kajmakamluku (okrugu), a mudirluku (kotaru) Cazin ili Ostrožac(8).

Tačna godina izgradnje Alagića kuće nije utvrđena, mada se prema načinu zidanja, vrsti i kvaliteti vezivnog sredstva, odnosno ostaloga upotrijebljenog građevinskoga materijala, kao i načinu obrade pojedinih konstruktivnih elemenata, pretpostavlja da bi mogla datirati iz prve polovine 19. vijeka. 

 

2. Opis dobra

Objekat porodične kuće Alagića, prema tipologiji dr Muhameda Kadića(9), pripada tipu tzv. katne kuće sa prepustom.

Ovaj tip stambenog objekta rasprostranjen je na teritoriji od Cazina, Bosanskog Petrovca, Kulen-Vakufa, Bihaća, Ključa, Banjaluke, Tešnja, Jajca, Livna, Travnika pa sve do Sarajeva, ali se njegov karakter, ovisno o području u kome je sagrađen mijenja. U područjima Bosanske Krajine to je tipična odbrambena kuća(10), dok npr. u Sarajevu ili nekim drugim krajevima u centralnim i istočnim dijelovima BiH to su nešto komforniji objekti, bez izrazito naglašene odbrambene funkcije. Ovaj tip kuće predstavlja viši stepen razvoja dispozicione i prostorne koncepcije kuće, a njegova pojava uslovljena je višim – društveno, ekonomskim i stambenim standardom.

Alagića kuća je podignuta na blago nagnutom terenu, ima prizemnu i spratnu etažu i aneks objekta na zapadnoj strani prema brdu, tzv. „vodnicu“, zapravo abdesthanu sa nužnikom.

Kao i kod ostalih kuća ovoga tipa, spratna etaža urađena je od lakih materijala (drvena bondručna konstrukcija sa ispunom od ćerpića), a prizemlje, koje je u neposrednom kontaktu sa terenom, urađeno je od lomljenog kamena sa krečnim malterom kao vezivnim sredstvom. Dio objekta iznad prepusta služi za stanovanje i uzdignut je visoko iznad zemlje(11). Spratna etaža kuće je za oko 30-50 cm, u odnosu na gabarite prizemne etaže, smaknuta prema vani. Skoro po pravilu(12), ovo smicanje gabarita sprata prema vani, se izvodi na sve četiri strane. U primjeru Alagića kuće, na sjevernoj strani nije izveden ovaj prepust, dok je na ostale tri strane izveden prepust od 25-40 cm.

Prizemlje objekta ima pravougaoni oblik a gabaritne dimenzije iznose 9,40 x 8,40 metara. Na zapadnoj strani objekta, u širini stepenišnog kraka, izveden je istak zida prema vani za cca 25 cm, tj. za debljinu zida.

Perimetralni zidovi (istočni, južni i zapadni) su urađeni od lomljenog kamena i njihova debljina iznosi 80 cm, dok debljina sjevernog zida iznosi cca 30 cm. Kao vezivno sredstvo prilikom gradnje zida objekta korišten je krečni malter. Sa istočne strane objekta, preko 3 kamena stepenika 3x25/20 cm pristupa se dvokrilnim drvenim ulaznim vratima (110 x 175 cm).

Pregradni zid debljine cca 20 cm, postavljen u pravcu istok-zapad dijeli veću ulaznu prostoriju (3,80 x 4,20 m), pozicioniranu na južnoj strani objekta, od dvije manje prostorije (2,40 x 4,00 m i 2,60 x 2,35 m). Veze između veće i manjih prostorija ostvarena je preko dvoja drvena vrata postavljena u pregradnom zidu.

U centralnom dijelu prizemlja je sazidan stupac (75 x 100 cm), a u dijelu njegove jezgre, na zapadnoj strani stupca je izveden dimnjak. Preko istočne strane zidanog stupca oslonjena je grubo pritesana drvena greda-podvlaka (presjeka cca 30 x 30 cm), postavljena u pravcu sjever- jug, koja poduhvata stropne pritesane drvene grede (presjeka cca 15 x 20 cm, postavljene u pravcu istok-zapad). U pravcu paralelnom gredi-podvlaci, postavljene su, takođe, po krunama istočnog i zapadnog perimetralnog zida, drvene grede (presjeka cca 30 x 30 cm), koje služe kao oslonci stropnim gredama međuspratne konstrukcije.

Kako su preko stropnih greda međuspratne konstrukcije pričvršćene daske poda (u pravcu sjever-jug), cijela konstrukcija je vidljiva u „podgledu“ iz enterijera prostorija prizemlja. Svijetla visina prostorija prizemlja iznosi cca 2,85 metara.

Prostorije prizemlja su osvijetljene preko dva drvena dvokrilna prozora (80 x 120 cm), postavljena u istočnom perimetralnom zidu, po jedan sa svake strane ulaznih vrata. Prozori imaju demire od gvožđa, koji su uglavljeni u šembrane prozorskih otvora, dok su prozorska krila postavljena na vanjskim stranama doprozornika i otvaraju se prema vani.

Podovi u ovim prostorijama su drveni, izvedeni od dasaka postavljenih „na sudar“, a zidovi su malterisani i okrečeni.

Sprat kuće ima dimenzije 9,65 x 8,80 metara. Sprat kuće je u cjelini izgrađen bondruk-konstrukcijom koja se sastoji od drvenog kostura sastavljenog od niza uspravnih drvenih stubova, horizontalnih greda i kosnika i ispune od ćerpiča. Debljina zidova na spratu iznosi oko 20 cm, a zidovi su obostrano malterisani. U dispozicionom pogledu na spratnoj etaži imaju 2 i ½ trakta postavljena u pravcu sjever-jug: u rubnim traktovima (zapadnom i istočnom) su sobe a u centralnom polutraktu je horizontalna hodnička komunikacija. 

Kroz vrata postavljena na sjeverozapadnom uglu objekta, pristupa se strmom jednokrakom drvenom stepeništu (10 x 20/31 cm, širina kraka 100 cm) koje vodi prema hodniku (1,00 x 9,25 m) postavljenom u „polutraktu“ u pravcu sjever-jug. Hodnik je osvijetljen preko dva prozora (80 x 120 cm) postavljena na njegovim kraćim stranama (jedan u centralnom dijelu sjevernog perimetralnog zida, a drugi, nasuprot njemu, na južnom).

Iz hodnika se pristupa dvjema sobama na zapadnom traktu (3,05 x 3,70 m i 3,40 x 3,70 m). Sobe su osvijetljene preko prozora (80 x 120 cm). Preko uskog hodnika (0,75 x 4,00 metra), pozicioniranog između soba zapadnog trakta, pristupa se „vodnici“ (vanjskih gabarita 2 x 5 metara), zapravo abdesthani sa nužnikom, koja je dograđena uz zapadnu stranu kuće. Prostor vodnice je drvenom pregradom podijeljen na dva dijela: dio u kojem se drže posude sa vodom i dio sa nužnikom. Vodnica je oslonjena na potkonstrukciju zidanu kamenom (gabarita 2 x 3 m; odmaknuta cca 2 metra od zapadnog zida kuće) unutar koje se nalazi septička jama. Obodni zidovi vodnice su izvedeni bondruk-konstrukcijom koja se sastoji od drvenog kostura sastavljenog od niza uspravnih drvenih stubova, horizontalnih greda i kosnika i ispune od cigle. Trovodno krovište vodnice je jednostavne drvene konstrukcije. Zidovi vodnice nisu malterisani izvana.

Istočno od hodničke komunikacije, su tri sobe (2,80x 3,30 m, 2,65 x 3,30 m i 3,55 x 3,30 m ), a svaka od njih osvijetljena je preko dva prozora (80 x 120 cm) postavljena na istočnoj fasadi, a sobe na uglovima su dodatno osvijetljene sa po jednim prozorom (80 x 120 cm) postavljenim na južnom, odnosno sjevernom fasadnom zidu.

Sve prostorije na spratu su također popođene drvenim podom, a svijetla visina soba iznosi 2,50 metara, dok svijetla visina u vodnici iznosi 1,90 m.

Objekat je pokriven drvenim četvorovodnim krovom čiji nagib iznosi oko 40 stepeni. Primijenjena je prosta konstrukcija krovišta sa rogovima i makazama. Objekat je pokriven drvenom šindrom, a na krovu su izvedene tzv. „slijepe badže“(13), što indicira na pretpostavku da je na spratu objekta najvjerovatnije postojala tzv. „kuća“ otvorena prema krovištu, koja je nestala u nekoj od intervencija-preinaka.

 

3. Dosadašnja zakonska zaštita

Rješenjem Zavoda za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine iz Sarajeva, br. UP-I-02-64-1/75 od 16. juna 1975. godine, utvrđeno je da Stambena kuća Alagića u Cazinu (upisana u k.č. br. 521/7, k.ul.br. 1322, k.o. Cazin) ima svojstva spomenika kulture i da je navedeno dobro stavljeno pod zaštitu.

U obrazloženju navedenog Rješenja je navedeno sljedeće: “Pošto objekat predstavlja karakterističan tip stambene zgrade iz perioda turske okupacije a jedan je od malog broja relativno dobro očuvanih objekata toga vremena u Cazinu, objekat ima svojstvo spomenika kulture. Prizemlje je izvedeno u kamenu, sprat konzolno prepušten u šeperu a krov je pokriven šindrom.“

 

4. Istraživački i konzervatorsko-restauratorski radovi i intervencije na objektu

Nema dostupnih podataka o vršenju istraživačkih ili konzervatorsko-restauratorskih radova ili intervencija na objektu.

Javna ustanova Zavod za zaštitu kulturnog nasljeđa iz Bihaća je u septembru 2010. godine izvršio tehničko snimanje objekta i izradio nacrte postojećeg stanja objekta.

Ipak, na osnovu vizuelne opservacije objekta i analize dispozicije objekata, mogu se izvesti određeni zaključci, odnosno pretpostavke, koje ukazuju o mogućim intervencijama, odnosno prepravkama na objektu:

-          U prizemlju objekta, na njegovoj zapadnoj strani, u širini stepenišnog kraka, izveden je istak zida prema vani za cca 25 cm, tj. za debljinu zida stepeništa.

-          Smicanje gabarita sprata prema vani, se uobičajeno izvodi na sve četiri strane. U primjeru Alagića kuće, na sjevernoj strani nije izveden ovaj prepust, dok je na ostale tri strane izveden prepust od 25-40 cm.

-          Glavna (istočna) fasada objekta, koja je orijentisana prema čaršiji, je najreprezentativnija i „imala“ bi potpuno simetrično rješenje, kada bi postojao istak spratne etaže prema sjeveru.

-          U prizemlju, na sjeveroistočnom uglu objekta, nalazi se uska i dugačka prostorija (100 x 350 cm), koja služi kao ostava i kojoj se pristupa izvana, preko vrata (80 x 130 cm).

-          Svi perimetralni zidovi prizemlja, osim sjevernog (d=30 cm) imaju debljinu od 80 cm, što implicira na zaključak o mogućim intervencijama urađenim na sjevernoj strani objekta. Npr., sagledavajući dispoziciju prostorija i tlocrte objekta, sasvim je moguće da je objekat, na sjevernoj strani, imao stepenište sa natkrivenom verandom.

-          Na sjevernoj fasadi objekta ne vide se čela greda podvlaka međuspratne konstrukcije, dok se taj konstruktivni detalj jasno vidi na južnoj strani objekta.

-          Postojanje dvije, koso postavljene čelične cijevi, na međusobnom razmaku od cca 120-130 cm, a u nivou stropne konstrukcije prizemlja, u centralnom dijelu južnog zida, ukazuje na mogući zaključak da su u uglovima soba sprata orijentisanim na južnu stranu, postojale „banjice“ za kupanje, a da su pomenute čelične cijevi služile za evakuaciju vode iz korita banjica. Jedan primjerak takvog kamenog korita nalazi se u sobi zapadnog trakta spratne etaže, pozicioniranoj južno od stepeništa.

-          Takođe je evidentirano, da su izvršena neprimjerena preziđivanja dijela zapadnog perimetralnog zida ciglarskim opečnim elementima. Isto tako, potkonstrukcija vodnice zidana kamenom je ojačavana zidom izvedenim od šljakobetonskih blokova. Dodata je i neprimjerena limena nadstrešnica iznad ulaza u stepenišni prostor. Ove intervencije su reverzibilnog karaktera.

 

5. Sadašnje stanje dobra

Objekat se, generalno gledajući, nalazi u zapuštenom stanju. Na osnovu vizuelne opservacije može se zaključiti da se konstrukcija objekta nalazi u relativno dobrom stanju: to se naročito odnosi na zidane strukture, utegnutost zidova bondručne konstrukcije i suvoću i zdravost drvene građe.

Primjetna su oštećenja maltera na bondručnoj konstrukciji sprata. Znatna su oštećenja krovnog pokrivača od šindre, kojeg je potrebno presložiti, a u jednoj znatnoj mjeri i zamijeniti. Brojni su tragovi prokišnjavanja krova i oštećenja plafona u sobama na spratu objekta. Isto se odnosi i na krovište vodnice.

 

III -  ZAKLJUČAK

Primjenjujući Kriterijume za donošenje odluke o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom (“Službeni glasnik BiH”, br. 33/02 i 15/03), Komisija je donijela odluku kao u dispozitivu. Odluka je zasnovana na sljedećim kriterijumima:

A.         Vremensko određenje (dobra nastala od praistorije do 1960. godine) 

C.         Umjetnička i estetska vrijednost

i.          Kompozicija,

ii.          Vrijednost detalja,

iii.         Vrijednost konstrukcije.

D.         Čitljivost (dokumentarna, naučna, obrazovna vrijednost)

i.          Svjedočanstvo o određenom tipu, stilu ili regionalnom maniru.

F.         Simbolička vrijednost

i.          Ontološka vrijednost,

ii.          Tradicionalna vrijednost,

iii.         Značaj za identitet grupe ljudi.

G.         Ambijentalna vrijednost

i.          Značenje u strukturi i slici grada,

ii.          Objekat ili skupina objekata je dio cjeline ili područja.

H.         Izvornost

i.          Namjena i upotreba,

ii.          Tradicija i tehnike,

iii.         Položaj i smještaj u prostoru,

iv.         Duh i osjećanja,

v.          Drugi unutarnji i vanjski činitelji.

I.          Jedinstvenost i reprezentativnost

i.          Jedinstven ili rijedak primjerak određenog tipa ili stila.

 

Sastavni dio ove odluke su:

-          Imovinsko-vlasnička dokumentacija

-         Prepis posjedovnog lista 82/04, za parcele br. 1161 i 1162, k.o. Cazin Grad; izdata pod br. 05-30-12386, od 21.09.2010. godine, od strane Službe za imovinsko-pravne, geodetske i katastarske poslove, Opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina;

-         Kopiju katastarskog plana, za katastarsku parcelu br. 1161, k.o. Cazin-Grad (po novom premjeru), br. plana 8, razmjera 1:1000, sa identifikacijom broja katastarske parcele 521/7 (po starom premjeru); izdata 27.09.2010. godine,  od strane Službe za imovinsko-pravne, geodetske i katastarske poslove, Opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina;

-         Zemljišnoknjižni izvadak, za zemljišne parcele br. 521/3 i 521/7, k.o. SP_Cazin, ZK uložak 2048 (po starom premjeru), NAR i RZ Broj 2746/2010, u vlasništvu Zulejhe Alagić, rođene Kličić, iz Cazina; izdata 23.09.2010. godine, od strane Zemljišnoknjižnog ureda/kancelarije Opštinskog suda u Cazinu, Opština Cazin, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

-          Dokumentacija o prethodnoj zaštiti dobra

-         Rješenje Zavoda za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine iz Sarajeva,  br. UP-I-02-64-1/75 od 16. juna 1975. godine, kojim se utvrđuje da Stambena kuća Alagića u Cazinu ima svojstva spomenika kulture i navedeno dobro stavlja pod zaštitu.

-          Fotodokumentacija:

-         Fotografije postojećeg stanja Kuće Ibre Alagića u Cazinu snimljene su 06. septembra 2010. godine; fotografisao: arh. Emir Softić (fotografisano digitalnim fotoaparatom Canon PowerShot S5IS);

-         Fotografije postojećeg stanja Kuće Ibre Alagića u Cazinu snimljene su 15. septembra 2009. godine; dostavljene od strane Javne ustanove Zavod za zaštitu kulturnog nasljeđa iz Bihaća (fotografisano digitalnim fotoaparatom Sony DSC-W70).

-          Tehnička dokumentacija:

-         Crteže - arhitektonski snimci postojećeg stanja (u digitalnoj formi-dgw format) Komisiji je dostavila Javna ustanova Zavod za zaštitu kulturnog naslijeđa iz Bihaća:

-          osnova prizemlja,

-          osnova sprata,

-          shema krovišta,

-          podužni presjek,

-          prednja fasada (istočna),

-          bočna fasada –lijeva (južna)

-          bočna fasadu –desna (sjeverna).

 

Korišćena literatura       

U toku vođenja postupka proglašenja Istorijske građevine – Kuće Ibre Alagića u Cazinu nacionalnim spomenikom BiH, korišćena je sljedeća literatura:

 

1943.    Lopašić, Radoslav. Bihać i bihaćka krajina, II. Izdanje. Zagreb: 1943.

 

1953.    Kreševljaković, Hamdija. “Stari bosanski gradovi”, Naše starine. Sarajevo: 1953.

 

1967.    Kadić, Muhamed. Starinska seoska kuća u BiH. Sarajevo: "Veselin Masleša", biblioteka "Kulturno nasljeđe", 1967.

 

1982.    Šabanović, Hazim. Bosanski pašaluk. Sarajevo: "Svjetlost", 1982.

 

2004.    Bajrić, Azra. Cazin, Općina i Dom kulture Cazin. Cazin: 2004.

 

(1) Više podataka o istoriji naselja pogledati u odlukama o proglašenju nacionalnih spomenika sa područja opštine Cazin.

(2) Izvještaj Branke Raunig iz 2001, str. 117,163.

(3) Lopašić, Radoslav, Bihać i bihaćka krajina, II izdanje, Zagreb, 1943, 132.

(4) Lopašić, isto djelo, 120-123; Kreševljaković, Hamdija, „Stari bosanski gradovi“, Naše starine, 1953, 32.

(5) Šabanović, Hazim, Bosanski pašaluk, Sarajevo: "Svjetlost", 1982, 175, 181.

(6) Lopašić, Radoslav, Bihać i bihaćka krajina, II izdanje, Zagreb, 1943, 31.

(7) Šabanović, isto djelo, 228, 230.

(8) Šabanović, isto djelo, 1982, 233.

(9) Kadić, Muhamed, Starinska seoska kuća u BiH, Sarajevo: "Veselin Masleša", biblioteka "Kulturno naslјeđe", 1967.

(10) Pošto ovaj tip kuće u svom osnovnom obliku predstavlja „ratničku kuću“ i njen karakter je odbrambeni. Zid magaze je utvrđen kamenom i prozorski otvori na njemu su vrlo često vrlo uski (mazgale).

(11) Kadić, 58.

(12) I kod kuće Nurije Pozderca u Cazinu,  ovo smicanje je izvedeno simetrično (op. E. Softić).

(13) “Tzv. ‚slijepe badže’ se prave na krovnim ravninama ili na šljemenu, služe samo za odvođenje dima na krovovima s drvenim pokrivačem ili pokrivačem od ćeramita.“ (Kadić, 106)



Cazin, 1905. godineCazinKuća Ibre AlagićaPogled sa sjeverozapada
VodnicaUlazna vrataPrizemlje - detalj stropaStepenište
Sprat - Soba sa kamenim koritomVodnica  


ENGLISH 
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika © 2003. Razvoj i dizajn: