početna stranica    
 
Odluke o proglašenju dobara nacionalnim spomenicima

ODLUKU
o izmjeni odluka o proglašenju nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine donesenih zaključno sa 50. sjednicom Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika


Privremena lista nacionalnih spomenika

Privremena lista nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
KOMPLETNA


O privremenoj listi

Odluka o brisanju spomenika sa Privremene liste

Lista peticija za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima

Odluke o odbijanju prijedloga za proglašenje nacionalnim spomenikom

Ugroženi spomenici

Odluke donesene na posljednjoj sjednici

Online peticije

Pokretno

Nepokretno

MANAGEMENT PLAN
Nomination of the Properties for Inscription on the World Heritage List
Mehmed pasha Sokolovic Bridge in Višegrad
Bosnia and Herzegovina


Nakšibendijska tekija u Živčićima sa pokretnim naslijeđem, graditeljska cjelina

galerija nazad

Status spomenika -> Nacionalni spomenik

Objavljeno u "Službenom glasniku BiH", broj 38/12.


 

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na osnovi člana V stav 4. Aneksa 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i člana 39. stav 1. Poslovnika o radu Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 21. do 24. novembra 2011. godine, donijela je

 

O D L U K U

 

I

 

Graditeljska cjelina – Nakšibendijska tekija u Živčićima sa pokretnim naslijeđem, općina Fojnica, proglašava se nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: nacionalni spomenik).

Nacionalni spomenik sačinjava: mjesto i ostaci tekije, turbe šejh Husein-babe Zukića, turbe šejh Mejli-babe, turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova, te groblje.

Pokretno naslijeđe iz stava 1. ove tačke sačinjavaju 53 levhe iz 19. i 20. stoljeća koje se nalaze u tekiji i turbetima.

Nacionalni spomenik se nalazi na prostoru koji obuhvata k.č. 1656, 1657 i 1374, z.k. uložak broj 304, k.o. Pridola, općina Fojnica, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

Na nacionalni spomenik se primjenjuju mjere zaštite utvrđene Zakonom o provedbi odluka Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika uspostavljene prema Aneksu 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini (“Službene novine Federacije BiH”, br. 2/02, 27/02, 6/04 i 51/07).

 

II

 

            Vlada Federacije Bosne i Hercegovine (u daljnjem tekstu: Vlada Federacije) dužna je osigurati pravne, naučne, tehničke, administrativne i finansijske mjere za zaštitu, konzervaciju, prezentaciju i rehabilitaciju nacionalnog spomenika.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika (u daljnjem tekstu: Komisija) će utvrditi tehničke uvjete i osigurati finansijska sredstva za izradu i postavljanje informacione ploče sa osnovnim podacima o spomeniku i odluci o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom.

 

III

 

U cilju trajne zaštite dobra utvrđuju se sljedeće mjere zaštite, koje se odnose na prostor definiran u tački I stav 4. ove odluke:

-       dopušteni su samo konzervatorsko-restauratorski radovi, radovi na tekućem održavanju uključujući i radove koji imaju za cilj prezentaciju nacionalnog spomenika, uz odobrenje federalnog ministarstva nadležnog za prostorno uređenje i uz stručni nadzor nadležne službe zaštite naslijeđa na nivou Federacije Bosne i Hercegovine;

-       izvršiti konzervaciju i restauraciju levhi;

-       izvršiti konzervaciju starih nišana koji se nalaze u mezarju;

-       dopušteno je ukopavanje i postavljanje novih nišana na udaljenosti od 3 m od starih, koji svojim oblikom, materijalizacijom i dimenzijama neće ugroziti izgled groblja, niti oštetiti stare nišane;

-       dopušteni su radovi na hortikulturnom uređenju groblja.

 

Vlada Federacije dužna je osigurati sredstva za izradu i provedbu potrebne tehničke dokumentacije za prezentaciju nacionalnog spomenika.

Zaštitni pojas obuhvata prostor parcela koje graniče sa nacionalnim spomenikom: k.č. 1655, 1654, 1373 i 1370. U tom pojasu nije dopuštena dogradnja postojećih niti izgradnja novih objekata koji bi dimenzijama, izgledom ili na neki drugi način mogli ugroziti nacionalni spomenik.

 

IV

 

Iznošenje pokretnog naslijeđa iz tačke I. stav 3. ove odluke (u daljnjem tekstu: pokretno naslijeđe) iz Bosne i Hercegovine nije dopušteno.

Izuzetno od odredbe stava 1. ove tačke, dopušteno je privremeno iznošenje pokretnog naslijeđa iz Bosne i Hercegovine radi prezentacije ili konzervacije, ukoliko se utvrdi da konzervatorske radove nije moguće izvršiti u Bosni i Hercegovini, odnosno ako se procjeni da se konzervacija u inozemstvu može izvršiti kvalitetnije, brže i jeftinije.

Odobrenje u smislu prethodnog stava daje Komisija, ukoliko nesumnjivo bude utvrđeno da to ni na koji način neće ugroziti pokretno naslijeđe.

Komisija u svom odobrenju za privremeno iznošenje pokretnog naslijeđa iz Bosne i Hercegovine utvrđuje sve uvjete pod kojima se to iznošenje može izvesti, rok za povrat u Bosnu i Hercegovinu, kao i zaduženja pojedinih organa i institucija na osiguranju tih uvjeta, te o tome obavještava Vladu Federacije, nadležnu službu sigurnosti, carinsku službu Bosne i Hercegovine i javnost.

 

V

 

Stavljaju se van snage svi provedbeni i razvojni prostorno-planski akti u dijelu u kojem su u suprotnosti sa odredbama ove odluke.

 

VI

 

Svako, a posebno nadležni organi Federacije Bosne i Hercegovine, kantona, gradske i općinske službe suzdržat će se od poduzimanja bilo kakvih radnji koje mogu oštetiti nacionalni spomenik ili dovesti u pitanje njegovu zaštitu.

 

VII

 

Ova odluka će se dostaviti Vladi Federacije, federalnom ministarstvu nadležnom za prostorno uređenje, nadležnoj službi zaštite naslijeđa na nivou Federacije Bosne i Hercegovine, općinskom organu uprave nadležnom za poslove urbanizma i katastra, radi provedbe mjera utvrđenih u tač. II - VI ove odluke, te nadležnom općinskom sudu radi upisa u zemljišne knjige.

 

VIII

 

Sastavni dio ove odluke je obrazloženje sa pratećom dokumentacijom, koje je dostupno na uvid zainteresiranim licima u prostorijama i na web stranici Komisije (http://www.kons.gov.ba).

 

IX

 

Prema članu V stav 4. Aneksa 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, odluke Komisije su konačne.

 

X

 

Danom donošenja ove odluke, sa Privremene liste nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine („Službeni glasnik BiH“, broj 33/02, „Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 79/02, „Službene novine Federacije BiH“, broj 59/02 i „Službeni glasnik Brčko Distrikta BiH, broj 4/03), brišu se nacionalni spomenici upisani pod rednim br. 227, 228, 229. i 230.

 

XI

 

Ova odluka stupa na snagu narednog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku BiH“.

 

Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo.

 

Broj: 06.2-2.3-77/11-37

22. novembra 2011. godine

Sarajevo

 

Predsjedavajući Komisije

Dubravko Lovrenović

 

O b r a z l o ž e n j e

 

I – UVOD

Na osnovi člana 2. stav. 1. Zakona o provedbi odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, uspostavljene prema Aneksu 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, “nacionalni spomenik” je dobro koje je Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika proglasila nacionalnim spomenikom, u skladu sa članovima V i VI Aneksa 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, kao i dobra upisana na Privremenu listu nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik BiH», broj 33/02), sve dok Komisija ne donese konačnu odluku o njihovom statusu, a za što ne postoji vremensko ograničenje i bez obzira da li je za dotično dobro podnesen zahtjev.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika donijela je odluku o stavljanju Tekije, turbe šejh Hasana i njegove žene, turbe šejh Huseina, turbe šejh Mejlije u Živčićima kod Fojnice na Privremenu listu nacionalnih spomenika BiH, pod rednim brojem 227, 228, 229 i 230.

U skladu sa odredbama Zakona, a na osnovi člana V Aneksa 8. i člana 35. Poslovnika o radu Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, Komisija je  pristupila provedbi postupka za donošenje konačne odluke za proglašenje dobra nacionalnim spomenikom. 

 

Izjava o značaju dobra

Nakšibendijska tekija u Živčićima kod Fojnice je jedna od rijetkih sa neprekinutim kontinuitetom djelovanja i rada od osnivanja do današnjih dana.

Osnovao ju je šejh Husein-baba Zukić zvani Bosnevi. Nakon njegove smrti 1799/800, godine, šejh tekije postaje šejh Hadži Muhamed Mejli-baba. Poslije njegove smrti 1854. godine, vođstvo tekije ostaje u njegovoj porodici koja se kasnije preziva Hadžimejlić. Mejli-babu je naslijedio njegov sin šejh Hasan-baba koji je umro 1898/1899. godine.

Na uzvisini koja se nalazi sjeverno od tekije smještena su tri turbeta i groblje. U turbetu koje je smješteno neposredno pored ulazne kapije, nalazi se grobno mjesto Husein-babe Zukića. U drugom turbetu se nalazi grobno mjesto Mejli-babe, a u trećem turbetu se nalazi grobno mjesto Hasan-babe Hadžimejlića i pet grobnih mjesta porodice Hadžimejlić. Na groblju se nalaze grobovi članova porodice Hadžimejlić i drugih derviša. Nišani u turbetima i groblju imaju vrijedne natpise koji datiraju sa početka 19. stoljeća. 

Pokretno naslijeđe se sastoji od 53 starije levhe iz 19. i 20. stoljeća koje se nalaze u tekiji i turbetima imaju posebnu estetsku i dokumentarnu vrijednost.   

 

II – PRETHODNI POSTUPAK

U toku vođenja postupka izvršen je uvid u:

-       podatke o sadašnjem stanju i namjeni dobra, uključujući opis, arhitektonski snimak i fotografije;

-       uvid u sadašnje stanje dobra;

-       kopiju katastarskog plana;

-       zemljišno-knjižni izvadak; 

-       historijsku, arhitektonsku ili drugu dokumentarnu građu o dobru, koja je data u popisu korištene dokumentacije u okviru ove odluke.

 

Prema odredbi  člana V stav 2.  Aneksa 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i člana 37. Poslovnika o radu Komisije, prije donošenja konačne odluke o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom, Komisija je dužna pružiti mogućnost vlasniku predloženog nacionalnog spomenika, podnosiocu peticije, institucijama nadležnim za očuvanje naslijeđa, stručnim i naučnim institucijama, stručnjacima i naučnicima, kao i drugim zainteresiranim licima da iznesu svoje stavove.

U skladu s tim, Komisija je dopisom broj: 06.2-35-23/09-131, od 12.08.2009. godine, zatražila dostavljanje dokumentacije i stavova u vezi sa proglašenjem  Graditeljske cjeline Tekija, turbe šejh Husein-babe Zukića, turbe šejh Mejli-babe, turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova sa grobljem u Vukeljićima (Živčićima), općina Fojnica, od: Medžlisa Islamske Zajednice Fojnica; Općine Fojnica, organ uprave nadležan za poslove urbanizma i katastra; Zemljišno-knjižni ured Općinskog suda u Fojnici; Federalno ministarstvo prostornog uređenja; Zavod za zaštitu spomenika u sastavu Federalnog ministarstva kulture i sporta;

Nakon toga, Komisiji je dostavljena sljedeća dokumentacija:

-       Dopisom broj 02-46-692/09, od 19.08.2009. godine, Općina Fojnica, Služba za urbanizam, obnovu, građenje, katastar i imovinsko-pravne poslove Općina Fojnica dostavila je Komisiji sljedeće dokumente:

-         Katastarsko knjižni-izvadak broj 304 od 19.08.2009. godine,

-         Kopiju katastarskog plana broj 6F17-97 od 19.08.2009. godine;

-       Dopisom broj 07-40-4-3263-1/09, od  26.08.2009. godine, Zavod za zaštitu spomenika u sastavu Federalnog ministarstva kulture i sporta dostavio je dopis u kojem stoji da Graditeljska cjelina Tekija, turbe šejh Husein-babe Zukića, turbe šejh Mejli-babe, turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova sa grobljem u Vukeljićima (Živčićima), općina Fojnica, nije bila ranije zaštićena.

 

Na osnovi uvida u  prikupljenu dokumentaciju i stanje dobra, utvrđeno  je sljedeće:

 

1. Podaci o dobru

Lokacija

Selo Živčići se nalazi u sjevernom dijelu općine Fojnica i od Fojnice  je udaljeno 15 km. Na udaljenosti od 1 km od sela Živčića nalazi se drugo selo Vukeljići u kojem se nalazi tekija, turbe šejh Husein-babe Zukića, turbe šejh Mejli-babe i turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova i groblje.

Tekija se nalazi neposredno uz lokalni put koji povezuje sela Vukeljiće i Živčiće. Prilaz tekiji sa lokalnog puta je ostvaren sa sjeveroistočne strane. Tri turbeta i mezarje smještena su na brežuljku, na parceli k.č. broj 1374 koja se nalazi sjeverno od tekije.  

Graditeljska cjelina se nalazi na k.č. br. 1656, 1657 i 1374; broj z.k. uložak 304, k.o. Pridola, općina Fojnica, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina.

Historijski podaci

U Bosni i Hercegovini je podignuto više od četrdeset tekija, koje su pripadale mevlevijskom, kaderijskom, nakšibendijskom, rufaijskom i halvetijskom tarikatu. Do danas ih se održalo svega pet -  u Sarajevu dvije, jedna kod Fojnice, jedna u Blagaju kod Mostara i jedna u Travniku. U toku rata 1992/1995. godine, do temelja su uništene tekije: u Foči, Carevom polju kod Jajca, Oglavku kod Fojnice i Diviču kod Zvornika.

Osnivanje tekija vezano je za istaknutog učitelja ezoterijskih znanja – prvaka među dervišima, šejha. Uz mnoge tekije postojale su musafirhane i imareti, što je ukazivalo na socijalni aspekt uloge tekije i ukupnog muslimanskog učenja koje su derviši izvorno u životu artikulirali(1). 

Prvi predstavnici nakšibendijskog derviškog reda u Bosni i Hercegovini pojavljuju se u XV stoljeću. Ajni Dedede i Šemsi Dede su bili prvi šejhovi nakšibendijskog reda, a bili su savremenici sultana Fatiha Mehmeda II. Poginuli su 1463. godine u Sarajevu(2).

Zlatno doba širenja i razvoja nakšibendijskog reda u Bosni i Hercegovini predstavlja XVIII i XIX stoljeće. Nakšibendijski tarikat se širio prvo u gradovima, a zatim i u ruralnim sredinama. Nakšibendijske tekije se grade u Sarajevu, Travniku, Jajcu, Foči, Goraždu, Čajniču, Visokom, Mostaru, kao i u selima Vukeljići (poznato kao Živčići) kod Fojnice i u selu Oglavku također kod Fojnice. Posebno su bile važne nakšibendijske tekije i njihovi šejhovi u Vukeljićima i Oglavku.

Nakšibendijski red je dobio ime po Muhamed Ibn Muhamed Bahaudin al-Buhari Nakšibendiju iz Buhare (koji je umro 1389. godine), gdje se nalazi tekija i njegovo turbe. Osnivačem nakšibendijskog reda smatra se Abu Jakub Jusuf al-Hamedani.

Nakšibendijsku tekiju osnovao je šejh Husein-baba Zukić(3) zvani Bosnevi 1780. godine, što je zapisano na ploči koja se nalazi desno od glavnog ulaza u tekiju. Dimenzije ploče iznose 40X43 cm. Natpis je na arapskom jeziku i glasi:

„Ovu zaviju za putnike podigao je

nasljednik znanja prvaka poslanika

i sluga puta nakšibendija

vodič ljudi bosanac Zukić šejh Husein.

Godine 1195

(1780/81)“.

Na lijevoj strani ulaznih vrata nalazi se natpis u kamenu dimenzija 45X32 cm, na turskom jeziku napisan sulus stilom arapskog pisma koji glasi:

„U ime Allaha Milostivog, Samilosnog!“

Već od samog početka tekija u Vukeljićima i njen osnivač Husein-baba Zukić imali su značajnu ulogu u daljem razvoju i širenju nakšibendijskog reda u Bosni i Hercegovini. Kako je uživao veliki ugled zbog svog znanja i duhovnosti, šejh Husein je primao plaću iz vilajetske blagajne(4).

Godine 1790. šejh Husein-baba je kao svog učenika doveo u tekiju Abdurahmana, darovitog sina fojničkog kadije. Nakon nekoliko godina provedenih u tekiji u Vukeljićima, Abdurahman-Sirija(5), je po preporuci svog učitelja Husein-babe, osnovao novu nakšibendijsku tekiju u selu Oglavak kraj Fojnice.

Nakon smrti Husein-babe 1799/800 godine, šejh tekije u Vukeljićima (Živčićima) postao je šejh Hadži Muhamed Mejli-baba, koji je bio sljedbenik (murid) šejha Sirije. Mejli-baba je rođen u zapadnoj Anadoliji i na njegovom putovanju preporučeno mu je da nađe pročelnika tekije na Oglavku šejh Siriju kod kojeg je ostao šesnaest godina učeći. Šejh Mejli-baba umro je 1853/54 godine u Vukeljićima. Bosanski valija Vedžihi Mehmed-paša je svojom bujuruldijom od 5.džumada I 1255/17-VII-1839. godine odredio Mejli-babi platu od 300 groša godišnje, ukazujući mu time poštovanje i smatrajući ga zaslužnim za oživljavanje tekije u Vukeljićima. Isto je potvrdio i naredni valija Bosne Mehmed Husrev-paša bujuruldijom od 23.ramazana 1256/1840. godine.

Poslije smrti Mejli-babe 1854. godine vodstvo tekije ostaje u njegovoj porodici koja se kasnije prezivala Hadžimejlić. Mejli-babu je naslijedio njegov sin šejh Hasan-baba koji je umro 1898/1899. godine. Hasan-babu je naslijedio njegov bratić šejh Muhamed, a Muhameda njegov sin šejh Abdulatif. Abdulatifa je naslijedio njegov sin, šejh Behaudin.

Nemamo podataka kako je izgledala tekija koju je sagradio šejh Husein. Od današnjeg pročelnika tekije šejha Huseina Hadžimejlića dobili smo informaciju da je tekija prvi put obnovljena 1930. godine. Posljednja obnova izvršena je 90-tih godina kada je objekat znatno proširen i sagrađeno je potkrovlje. Prije ove posljednje obnove tekija je imala prizemlje i sprat.

Na uzvisini koja se nalazi sjeverno od tekije smještena su tri turbeta i malo groblje sa grobovima članova porodice Hadžimejlić i istaknutih derviša koji su izrazili želju da budu sahranjeni u blizini svojih šejhova. Prvo izgrađeno turbe je turbe Husein-babe Zukića koje se nalazi na južnoj strani parcele. Nemamo podataka o vremenu njegove izgradnje, ali se u literaturi pominje da ga je sagradio Abdurahman-Sirija nakon smrti šejh Huseina koji je umro 1799/800. godine. U drugom turbetu se nalazi grobno mjesto Mejli-babe, a u trećem turbetu je grobno mjesto Hasan-babe Hadžimejlića i pet grobnih mjesta porodice Hadžimejlić. Ova dva turbeta su sagrađena nakon smrti Mejli-babe (1854. godine), odnosno Hasan-babe Hadžimejlića (1898/1899. godine).

 

2. Opis dobra

Od ukupne površine parcele (koja iznosi cca 314 m2), objekat tekije zauzima 168 m2, a ostala površina pripada dvorištu. Parcela na kojoj se nalazi tekija (k.č. 1656) nije ograđena. Tekija je smještena neposredno uz lokalni put sa kojeg je na sjeveroistočnoj strani ostvaren pristup glavnom ulazu. Kako je zemljište u padu, glavni ulaz se nalazi na prvom spratu objekta i novije je izrade. Postoje još dva ulaza u objekat kojima se pristupa prizemlju, jedan se nalazi na jugoistočnoj strani, a drugi na jugozapadnoj.

Prije posljednje obnove objekta, koja je bila devedesetih godina dvadesetog vijeka, tekija je bila pravougaona građevina čije su vanjske dimenzije iznosile cca 13,70X8,30 m. Tekija je imala dvije etaže i na jednom dijelu je imala podrum. Zidovi prizemlja su bili  izrađeni od kamena u blatnom malteru. Zidovi su bili malterisani, a njihova debljina iznosila je cca 50 cm. Zidovi sprata su bili izgrađeni u bondruk konstrukciji riglovani ćerpičem. Zidovi sprata su takođe bili malterisani. Krovna konstrukcija je bila drvena sa pokrovom od crijepa. Prvobitno krov je bio prekriven ćeramidom. U prizemlju se nalazila jedna prostorija koja je služila za pripremanje hrane i objedovanje. Na spratu se nalazila prostorija zvana semahana, koja je služila za zajedničku molitvu i derviški obred, zatim mala galerija za žene i mejdan odaja koja je služila dervišima za razgovor. 

Današnji objekat tekije je dobio svoj izgled nakon obnove koja je izvršena devedesetih godina dvadesetog vijeka. Objekat se sastoji se od prizemlja, prvog sprata, drugog sprata i potkrovlja. Današnji objekat tekije ima pravougaonu osnovu i njene vanjske dimenzije su znatno povećane u odnosu na prvobitini objekat i iznose cca 11,55X17,55 m.

U prizemlju se nalazi kuhinja, dnevni boravak, abdesthana, kao i ulazne prostorije u kojima je smješteno stepenište preko kojih je ostvarena vertikalna komunikacija.

Osnova prvog sprata je istih vanjskih dimenzija (cca 11,55X17,55 m) kao i osnova prizemlja. Na sjeveroistočnoj fasadi objekta izgrađen je ulazni dio koji je u donjem dijelu izrađen od kamena, a u gornjem od drveta. Polukružnog je oblika, čija širina iznosi cca 4,7 m. Na prvom spratu se nalazi semahana, prostor za obavljanje molitvi i derviškog obreda, zatim prostorija za odmor i ulazni hol preko kojeg je ostvaren pristup sa glavnog ulaza u objekat. Na sjeverozapadnoj fasadi, čitavom njenom dužinom je dograđen dio širine cca 4,3 m.  

Osnova drugog sprata je istih vanjskih dimenzija (cca 11,55X17,55 m) kao i osnova prizemlja. Prostorija za žene koja se nalazi na drugom spratu iznad semahane je sa njom povezana osmougaonim otvorom koji je izrađen od drveta i koji se u gornjem dijelu završava kupolom. Preko ovog otvora ženama je omogućeno praćenje molitve i derviškog obreda. Na istočnoj strani se nalazi prostorija za odmor i hodnik. 

Potkrovlje se sastoji od jedne prostorije (biblioteke) i hodnika, koje su smještene u centralnom dijelu i čije dimenzije iznose cca 13,0X4,25 m.

Vertikalna komunikacija ostvarena je preko trokrakog stepeništa koje se nalazi na sjevernom dijelu objekta tekije.

Svijetla visine svih etaža objekta iznosi cca 3,0 m.

 Unutrašnji i vanjski zidovi tekije su zidani opekom, malterisani i bojeni bijelom bojom.

Objekat tekije je prekriven četverovodnim krovom čija konstrukcija je izrađena od dreveta, a kao pokrov je korišten crijep.Na sjeverozapadnom i sjeveroistočnim, novim dijelovima objekta, kao pokrov korišten je lim.

Na jugoistočnoj fasadi objekta prozorski otvori su izrađeni od drveta, pravougaonog su oblika i postavljeni su u tri horizontalna niza. Gornja dva niza imaju pet prozora, dok donji niz ima četiri prozorska otvora. Sjeveroistočna fasada ima izgrađen polukružni ulazni dio koji je u donjoj zoni do visine cca 3,5 m izrađen od kamena, a u gornjoj zoni od drveta na čijim otvorima su izrađeni mušebci. Na ovom dijelu se nalazi i velika kapija koja je izrađena od kovanog željeza, dimenzija cca 1,80X3,00 m. Ukupna visina ovog dijela od kote terena do početka krova iznosi cca 6,1 m. Njiegov krov ima šatorasti oblik, izrađen je od drveta, a pokrov od lima. Iznad ovog krova na objektu tekije nalaze se četiri prozorska otvora. Sjeverozapadna fasada je novije izrade i na njoj se nalazi osam prozorskih otvora smještenih u dva niza. Na krovu tekije, na jugoistočnoj fasadi nalaze se dva krovna prozora. 

Kaligrafski natpisi u tekiji u Živčićima

Epitafi na ulazu u tekiju

Na desnoj strani glavnog ulaza u tekiju nalazi se kamena ploča dimenzija 40x43 cm sa natpisom na arapskom jeziku.

قد بني هذه الزاوية السالكين    وارث علوم سيد المرسلين     و خادم طريقة النقشبنديين   مرشد الانام بوسنوي زوكيج شيخ حسين    سنة 1195

Ovu zaviju za putnike podigao je

nasljednik znanja prvaka poslanika

i sluga puta nakšibendija

vodič  ljudi bosanac Zukić šejh Husein.

Godina 1195

(1780/81)

Na lijevoj strani ulaznih vrata je natpis u kamenu dimenzija 45x32, na turskom jeziku napisan sulus stilom arapskog pisma.

مقام اوليا در منبع فيض الهيدر     ادبله داخل اول عاشق بو دركاه حسين در

Ovo je mjesto prijatelja (Božijih) i izvor Božije darežljivosti

uđi sa odgojem, postani zaljubljenik, ovo je Husejnov dergah (tekija).

Prostorija za klanjanje (mesdžid)

U prostoru mesdžida nalazi se petnaest kaligrafskih natpisa obješenih na zidove od kojih njih tri zavređuju da se posebno obrade.

1. Levha napisana u kružnoj formi crnom tintom sa tekstom kojeg derviši često ponavljaju u zajedničkom zikiru (prizivanju Boga)

الله اكبر   ارحم حالي يا متعالي اغفر ذنبي يا متجلي

حافظ ابراهيم ينه 1377 ظاهر موشترانلي

Bog je velik! Smiluj se našem stanju o Svevišnji, oprosti naše grijehe o Jasni!

Potpis: hafiz Ibrahim iz Moštra 1377 (1957)

2. Levha na papiru dimenzija 115x23 cm se nalazi iznad  vrata koja spajaju mesdžid sa semahanom na kojoj je sulus pismom crnom tintom na arapskom jeziku napisano:

سبوح قدوس ربنا و رب الملئكة و الروح

Slavljen i svet je Gospodar naš, Gospodar meleka i duha!

3. Najljepša i najvrednija levha u prostoru mesdžida je levha na papiru dimenzija 82x57 cm na kojoj su zlatnom tintom napisana imena Ashabi kehfa (družine iz pećine) sulus stilom arapskog pisma.

الله محمد

يمليحا  مكثلينا  مثلينا  مرنوش  دبرنوش  سازنوش  كفشططيوش

يا شافي  يا كافي

محمد امين 1286

Allah, Muhammed (u centru kruga)

Jemliha, Mekselina, Mislina, Mernuš, Debernuš, Sazenuš, Kefeštatajuš (u krugu)

Ti koji liječiš! Ti koji si dovoljan! (desni i lijevi medaljon)

Potpis: Muhamed Emin 1286

(1869/70)

Semahana

U prostoru semahane nalazi se sedamdesetak levhi. To su levhe različitog umjetničkog kvaliteta među kojima je mnogo i štampanih kopija. Spomenut ćemo samo najvrednije originale.

Na mihrabskom (jugoistočnom) zidu semahane nalazi se deset levhi i dvije slike.

Osam levhi je rad poznatog sarajevskog kaligrafa s prelaza iz 19 u 20 stoljeće Alija Šerifa Faginovića. Levhe dimenzija 54x46 cm su rađene zlatnom tintom na crnoj papirnoj podlozi sulus stilom arapskog pisma i na njima su tekstovi:

1.

يا حضرت الله جل جلاله

كتبه الفقيرعلي شريف فغنوي القادري غفر ذنوبه و ستر عيوبه 1319

Sveprisutni Bože Svemogući!

Potpis: Napisao Ali Šerif Faginović kadirija neka su mu oprošteni grijesi i pokrivene mane. 1319 (1901/02)

2.

محمد عليه السلام

كتبه الفقير علي فغنوي القادري البوسنوي 1319

Muhamed, mir s njim.

Potpis: Napisao siromah Ali Faginović kadirija bosanac. 1319

(1901/02)

3.

ابو بكر الصديق رضي الله عنه

Ebu Bekir iskreni, Bog bio zadovoljan s njim

4.

عمر الفاروق رضي الله عنه

Omer pronicljivi, Bog bio zadovoljan s njim.

5.

عثمان ذي النورين رضي الله عن

Osman svijetli, Bog bio zadovoljan s njim.

6.

علي المرتضي رضي الله عنه

Alija ugodni, Bog bio zadovoljan s njim.

7.

امام حسن رضي الله عنه

Hasan predvodnik, Bog bio zadovoljan s njim.

8.

امام حسين رضي الله عنه

كتبه الفقير علي شريف القادري البوسنوي غفر ذنوبه

Husein predvodnik, Bog bio zadovoljan s njim.

Napisao Ali Šerif kadirija Bosanac, neka su mu oprošteni grijesi!

Na prednjem zidu su još dvije levhe:

-       levha na papiru dimenzija 59x39,5 cm na kojoj je tekst:

Nema boga osim Allaha, Muhamed je Poslanik Božji

-       levha dimenzija 45,5x36 cm koja je nestručno obnovljena. Na levhi je ta'lik stilom arapskog pisma napisano:

و افوض امري الي الله

ان الله بضير بالعباد

A ja Allahu prepuštam svoj slučaj: Allah, uistinu, robove svoje vidi.

(Kur'an časni, XL, 44)

Na jugozapadnom zidu semahane od dvadeset tri levhe izdvojili smo pet.

-       Levha na papiru dimenzijama 27x19 cm, nepotpisana na kojoj je sulus stilom arapskog pisma napisano:

ما شاء الله كان

Ono što Bog želi biva.

-       Levha na papiru dimenzija 18,5x25 cm na kojoj je sulus stilom arapskog pisma napisano ime utemeljitelja jednog od dvanaest derviških redova.

يا حضرت بير سيد احمد الرفاعي

Pir sejjid Ahmed Rifai.

-       Levha na papiru kaligrafa Edhema Sikirića, dimenzija 39x25,5 na kojoj je sulus stilom napisano:

ذكر الله شفاء القلوب

ادهم سقريك 1367

Spominjanje Boga je lijek za srce.

Edhem Sikirić 1367 (1948)

-       Levha na papiru čije su dimenzije 71x32 cm, napisana lijepim ta'lik stilom arapskog pisma, bez potpisa autora.

-       Levha na papiru dimenzija 97x35 cm na kojoj su imena osnivača dva derviška reda napisana ta'lik stilom arapskog pidma.

يا مالك الملك المدد

Vladaru kraljevstva (Bože) pomozi!

يا حضرت محمد بهاء الدين نقشبند

يا حضرت بير سيد عبد القادر كيلاني  قدس الله اسرارهم

Muhammed Behaudin Nakšibend

Pir sejjid Abdulkadir Gejlani, posvetio im  Allah tajne.

Od dvadeset tri levhe na lijevom (sjeverozapadnom) zidu dvije ćemo posebno spomenuti.

-       Levha na papiru dimenzija 57x41 cm na kojoj je ta'lik stilom arapskog pisma a na turskom jeziku napisan stih:

سنة 1314 في ذي الحجة الشريف 9

حرره احمد حمدي

9. zil-hidže 1314 (11.05.1897)

Napisao Ahmed Hamdi

-       Levha na papiru dimenzija 50x41 cm na kojoj je musenna stilom arapskog pisma sa likovnim detaljima lava, čovjeka sa kamilom i mača napisano:

علي

Alija!

Na sjeverozapadnom zidu su dvije levhe na papiru sa imenima poslanika od Adema do Muhameda, mir s njima i levha na papiru dimenzija 42x26,5 cm na kojoj je ta'lik stilom arapskog pisma napisano:

اه تسليميت اه

تراونيك سنة 1345 حامد حاجي سليموويك

Ah, pokornost!

Travnik, 1345 (1926/27)g. Hamid Hadžiselimović

U dnu drvenog kubeta u semahani nalazi se osam levhi na papiru dimenzija 110x27 cm, na kojima je sulus stilom arapskog pisma napisana prva kuranska sura „Fatiha“. Fatihu je napisao kaligraf šejh Behaudin ef. Sikirić utemeljitelj tekije na Mlinima u Sarajevu.

بسم الله الرحمن الحيم الحمد لله رب

U ime Allaha, Milostivog, Samilosnog. Tebe, Allaha, Gospodara

العالمين الرحمن الرحيم مالك

svjetova, hvalimo, Milostivog, Samilosnog, Vladara

يوم الدين اياك نعبد و

Dana sudnjeg, tebi se klanjamo i

اياك نستعين اهدنا

od tebe pomoć tražimo! Uputi

الشراط المستقيم

nas na pravi put,

سراط الذين انعمت

na put onih kojima si milost svoju darovao,

عليهم غير المغضوب

a ne na put onih koji su protiv sebe srdžbu izazvali,

عليهم و لا الضالين

niti onih koji su zalutali!

Turbe šejh Husein-babe Zukića, turbe šejh Mejli-babe, turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova

Na sjeveroistočnoj strani tekije nalazi se put koji se odvaja od lokalnog puta i kojim se dolazi do mjesta na kojem su smještena turbeta i groblje.

Na uzvisini koja je smještena sjeverno od objekta tekije, nalaze se tri turbeta i groblje. Turbeta su zidani objekti pravougaone osnove, prekriveni su četvorovodnim krovom sa pokrovom od crijepa. Zidovi su sa unutrašnje i vanjske strane malterisani i bojeni bijelo. Gledajući od juga prema sjeveru prvo turbe je šejh Husein-babe Zukića, čije dimenzije iznose cca 5,13x4,95 m. Na ovom objektu se nalaze vrata i jedan prozor, koji su izrađeni od drveta. Drugo turbe je šejh Mejli-babe, čije dimenzije iznose cca 4,35x4,27 m. Na ovom objektu se nalaze vrata i četiri pravougaona prozora koji su izrađeni od drveta. Treće je turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova, čije dimenzije iznose cca 8,87x4,90 m. Na ovom objektu se nalaze vrata i četiri pravougaona prozora koji su izrađeni od drveta. Svi podovi i stropovi u turbetima su izrađeni od drvenih dasaka.

Kaligrafski natpisi u turbetu šejha Husein-babe Zukića

Na ulazu u turbe isklasan na kamenoj ploči dimenzija 45x34 cm je natpis napisan lijepim sulus stilom arapskog pisma na turskom jeziku.

بني قيل مغفرت اي رب يزدان

كلوب قبرم زيارت ايدن اخوان

روحمه بر فاتحه شريف ايده احسان

Oprosti mi o Gospodaru, Bože!

Kada braća dođu i posjete moj kabur

neka mojoj duši prouče Fatihu

U turbetu je mezar Husein-babe Zukića pokriven drvenom kuburom preko koje je prebačen zeleni platneni pokrov.

Mezar je obilježen i nišanom sa čatal turbanom dimenzija 12x12x102 cm i na njemu je na dvije strane nišana na arapskom jeziku napisan ovaj natpis.

هو الخلاق الباقي المرحوم المحتاج الي رحمة الله تعالي نقشبندي شيخ جسين

يا خفي الالطاف نجنا مما نخاف الفاتحة تاريخ سنة 1214

On je Vječni Tvorac. Pomilovani i potrebni milosti Svevišnjeg Allaha, šejh nakšibendija Husein. O (Bože) koji si utočište svih tajni, spasi nas onoga čega se plašimo. Fatiha. Godina 1214 (1799/1800)

Po zidovima turbeta je obješeno desetak levhi. Spomenut ćemo vrjednije od njih.

-       Levha na papiru dimenzija 51x35 cm na kojoj je crnom tintom sulus stilom arapskog pisma napisano.

يا حضرت محمد بهاء الدين نقشبند

O poštovani Muhamed Behaudin Nakšibend!

-       Bogato i lijepo dekorisana levha na papiru dimenzija 36x46 cm. Ta'lik stilom arapskog pisma u mevlevijskom turbanu napisan je tekst:

يا حضرت مولانا

O poštovani Mevlana!

-       Levha na papiru dimenzija 78x53 cm na kojoj je Abdušekur Šakir Sikirić, sin šejha Sirije spjevao i napisao hvalospjev šejhu Huseinu. Hvalospjev je napisan ta'lik stilom arapskog pisma na turskom jeziku.

كشور علم لدن خاقان شاه شيخ حسين  جند فيضك هم حصار معنويدر شيخ حسين

مطلع نور تجلي معدن در يتيم  نقد اسرار خدا كنجينه سيدر شيخ حسين

مسند اراي وراثت مظهر اسرار حق  تحت اقطاب ولايت تاجدار شيخ حسين

زبده ارباب دلرا اصفيابي كملين  بيشواي نقشيان سالاريد هم شيخ حسين

در سعادت ملا مراد بير ثاني نقشبند  خانقاه بر كزيده خادميدر شيخ حسين

بوست نشين و ما هتابان الحصاري خواجكان  شيخ محمد حافظك برورده سيد شيخ حسين

نشان و الا صدر اعلا بزم خاص اوليا  ذات باك اصلي و نسلي بوسنويدر شيخ حسين

استانه قونيه بغداد و بخارا سمرقند  مهروش خل سال اولدي سياح عالم شيخ حسين

مولدكده بوست ارشاد فتح باب تربيت  ايلدي بر كوهر فرزانه بير و سر شيخ حسين

جشمه فيضندن ايجدي شيخ سري كوثري  حضروش بولدي حياتي مرشديدر شيخ حسين

معنوي جدينه حق جون شاكر اديدي بيا  جامع مغني تمام تاريخ رحلت شيخ حسين

1214

نظمه و كتبه الفقير درويش عبد الشكور

شاكر ابن الشيخ عبد الرحمن سري النقشبندي

البوسنوي قدس الله سره سنة 1294

ٍVladar carstva Ilmi ledun (Božijeg znanja) je šejh Husein,

Vojnik Božje dobrote i tvrđava duhovnosti, šejh Husein.

On je odraz Božjega svjetla i odabrano zrno bisera,

Poznavalac Božjih tajni i ujedno riznica, šejh Husein.

On je oslonac nasljedstva tajni Istinitog,

i nasljednik prijestolja bogougodnika, okrunjeni šejh Husein.

Predvodnik nakšibendija, šejh Husein.

Na vratima sreće (Istanbulu) u tekiji mula Murata, drugog pira nakšibendija,

Bješe odabrani sluga šejh Husein.

U kojoj tekiji bijaše tada šejh Hisari hadžegan

šejh Muhamed koji odgajaše šejh Huseina.

Visoka ličnost u pročelju skupine odabranih bogougodnika

Ličnost čista roda i poroda šejh Husein Bosnevi.

Carigrad, Konju, Bagdad, Buharu i Samarkand je posjetio,

Četrdeset godina je bio svjetski putnik, šejh Husein.

U rodnom kraju je počeo kao pročelnik i otvorio vrata (tekiju)

a bijaše odabrani dragulj pir šejh Husein.

Sa izvora njegove dobrote dobio je sa kevsera napitak šejh Sirija,

Poput Hidra našao je izvor života pročelnik šejh Husein.

Duhovni djed – dođi – reče Šakiru

Potpuni kronogram preseljenja šejha Huseina je u riječima:

Džemiu mugni.

Godina 1214

 (1799/1800)

Sročio i napisao siromah derviš Abdušekur Šakir, sin šejha Abdurahmana Sirije, nakšibendije Bosnevije. Godine 1294

(1877).

(M. Mujezinović. Islamska epigrafika BiH, II)

-       Levha napisana žutom tintom na plavoj podlozi ima dimenzije 38x27 cm. Tekst levhe je urađen mussena tehnikom (tehnikom ogledala) i glasi:

محمد عليه السلام

Muhamed, mir s njim.

Kaligrafski natpisi u turbetu šejh Mejli-babe

Mezar šejh Mejli-babe je pokriven drvenom kuburom koja je zastrta zelenim platnenim pokrovom.

Uzglavni nišan je nišan sa derviškom kapom pravougaone osnove 20x10 cm i visine 115 cm. Na nišanu je tarih na turskom jeziku napisan u sedam kosih redova sa cvjetnim motivima. Napisan je ta'lik stilom arapskog pisma, a uvodna sentenca tariha je stilizovana u odlike tugre. Na desnoj strani nišana su koplje i sjekira a na lijevoj strani nišana je datum preseljenja šejh Meli-babe i mač.

On je Vječni, Živi.

Oh žalosti što preseli vođa zaljubljenih,

bio je izvor dobrote i čovjek vjere šejh Muhamed.

Otišao je u carstvo duša a ostavio je time,

taj slavuj Božjeg jedinstva nastani se u raju

Odbacivši (tekst nejasan) napisaše Mejliji kronogram seobe:

(tekst nejasan) i sastao se sa Voljenim.

10. džumadel-uhra 1270

 (10.03.1854)

(M. Mujezinović. Islamska epigrafika BiH, II)

U turbetu se nalazi sedam levhi od kojih jednu treba istaknuti.

-       Levha dimenzija 31x21 cm rađena na papiru koji je poprilično oštećen a na kojoj je crnim mastilom krupnim slovima ta'lik stilom arapskog pisma napisano ime Mejlijinog šejha.

يا حضرت شيخ سري

اثر خامه عيني سنه 1283

O poštovani šejh Sirija!

Potpis: Ajni 1238

(1822/23)

Kaligrafski natpisi u turbetu Hasan-babe Hadžimejlića

U turbetu se nalazi šest grobnih mjesta sa šest nišana i pet kubura.

1. Mezar na kojem je drvena kubura i nišan sa derviškom kapom. Nišan je kvadratne osnove 16x16 cm i 90 cm visine. Na nišanu je tarih na turskom jeziku.

هو الحي الباقي ابن ميلي شيخ حسن در   كاشف اسرار صدقدر   عزم راه ايتدي فنادر   قلدي عقباي سفر   كيتدي جون مرشد جهاندن   ديدلرن فان امة   رب بر نور قبرين   تا ثور عدنه سفر   سنه 1316 شوال 10

On je Vječni, Živi. Šejh Hasan je sin Mejlije, otkrivao je tajne istine, konačno je otišao u prolaznost i otputovao u vječnost. Bio je muršid i kao takav je umro, Bože, njegov grob ispuni svjetlom do njegovog nastanjivanja u raju Adn. 10. ševal 1316  (21.01.1899).

2. Mezar bez kubure sa ženskim nišanom dimenzija 20x6x116 cm i natpisom na arapskom jeziku.

مرحوم شيخ حسن بابا زوجة مرحومة ملك خانم بنت محمد اغا الذويج سرايلي روحلرينه الفاتحة سنة 1349

Supruga pomilovanog šejh Hasan-babe pomilovana Melča hanuma, kći Muhamed-age Elezovića, Sarajlije. Za njihove duše Fatiha. Godina 1349 (1930/31).

3. Nišan dimenzija 20x20x130 cm sa natpisom na arapskom jeziku sulus stilom arapskog pisma.

مولام هو الشيخ الحاقظ موسي كاظم افندي بن الشيخ حسن افمدي ابن الشيخ الحاج ميلي بابا خادم دركاه زوجيج امام الناس و مدرس الطلاب و مفتي الانام غفر الله لهم و لمن قرا الفاتحة سنة 1380

On moj Gospodar! Šejh hafiz Musa Kazim efendi, sin šejh Hasan-efendije, sin šejh hadži Mejli-babe, sluga tekije u Živčićima. Bio je imam, profesor i muftija. Da im Allah oprosti i svakom onom ko prouči Fatihu. Godina 1380 (1960/61)

4. Nišan sa derviškom kapom dimenzija 24x13,5x110 cm sa natpisom na arapskom jeziku.

هو الحي الباقي القيوم المرحوم و المغفور الشيخ حاجي رفيق افندي ابن الشيخ حسن بابا حاجي ميلي 1894ـ1969 قد رجعت الي اصلي فخذ عبرة يا اخي الفاتحة

On je Živi, Vječni. Pomilovani i oprošteni šejh hadži Refik-efendi, sin šejh Hasan-babe Hadžimejlića. 1894-1969 Vratio sam se svom osnovu pa uzmi pouku, moj brate. Fatiha.

Na dva preostala nišana u turbetu nisam mogao pročitati natpis jer su kubure tik uz njih.

U turbetu se nalazi i veći broj levhi od kojih smo izdvojili:

-       Osam levhi Alija Šerifa Faginovića dimenzija 23x23 cm napisanih zlatnom tintom na crnoj na papirnoj podlozi sulus stilom arapskog pisma.

الله جل جلاله

Allah Svevišnji

محمد عليه السلام

Muhamed, mir s njim

ابو بكر الصديق رضي الله عنه

Ebu Bekir iskreni, Allah bio zadovoljan s njim.

عمر الفاروق رضي الله عنه

Omer pronicljivi, Allah bio zadovoljan s njim.

عثمان ذي النورين رضي الله عنه

Osman svjetli, Allah bio zadovoljan s njim.

علي المرتضي رضي الله عنه

Ali ugodni, Allah bio zadovoljan s njim.

حسن امام رضي الله عنه

Hasan predvodnik, Allah bio zadovoljan s njim.

حسين امام رضي الله عنه

كتبه الفقير علي شريف البوسنوي القادري 1317

Husein predvodnik, Allah bio zadovoljan s njim.

Napisao siromašni Ali Šerif Bosnevi, kadirija 1317

(1899/1900)

-       Levha na papiru dimenzija 40x58 cm napisana ta'lik stilom arapskog pisma.

بسم الله الرحمن الرحيم انا فتحنا لك فتحا مبينا لئن شكرتم لأزيدنكم

1369 عبده محمد بديع سياح

U ime Allaha, Milostivog, Samilosnog. Dali smo ti pobjedu jasnu. Ako budeš zahvalan povećat ćemo vam.

1369 (1949/50) Rob Muhamed Bedi' Sijah.

-       Levha na papiru dimenzija 21,5x14,5 cm, nestručno obnovljena, na kojoj je nesh stilom arapskog pisma na arapskom jeziku napisano:

امان يا حضرت فخر عالم

Aman, o poštovana diko svijeta (Muhamede)!

-       Levha napisana na papiru dimenzija 53x43 cm na turskom jeziku sulus stilom arapskog pisma. Iako nisu potpisane, ja bih ovu i slijedećih devet levhi, na osnovu rukopisa i godine na ovoj levhi (1985) pripisao Ešref-ef. Kovačeviću, najpoznatijem bosanskom kaligrafi u drugoj polovici dvadesetog stoljeća.

ايكي علمده تصرف اهليدر روحي ولي   ديمر بو مرده درنيجر درمان اندن اوله   روحي شمشير هداي درتن غلاف اولمش اكا   نيجه كسكين اولميه بر تيغ اوريان اوله 1405

U dnu drvenog kubeta u turbetu nalazi se sura Fatiha podijeljena u osam odvojenih levhi. Svaka levha je dimenzija 86x21 cm. Na crnoj tankoj šperi zlatnom tintom napisan je tekst sulus stilom arapskog pisma.

بسم الله الرحمن الرحيم

U ime Allaha, Milostivog, Samilosnog!

الحمد لله رب العالمين

Tebe, Allaha, Gospodara svjetova, hvalimo,

الرحمن الرحيم مالك

Milostivog, Samilosnog, Vladara

يوم الدين اياك نعبد و اياك

Dana sudnjeg, Tebi se klanjamo i od Tebe

نستعين اهدنا الصراط

pomoć tražimo! Uputi nas na put

المستقيم صراط الذين

pravi, na put onih kojima si

انعمت عليهم غير

milost Svoju darovao, a ne onih koji su protiv sebe

المغضوب عليهم و لا الضالين

srdžbu izazvali, niti onih koji su zalutali!

-       Levha na zidu turbeta urađena istom tehnikom kao i prethodnih osam levhi.

بسم الله الرحمن الرحيم

U ime Allaha, Milostivog, Samilosnog!

Mezaristan (groblje) uz turbeta u Vukeljićima (Živčićima)

U mezaristanu koji je nastao uz turbeta u Živčićima nalazi se stotinjak nišana. U ovom izvještaju spomenut ćemo nešto starije nišane. S obzirom da je mezaristan aktivan i danas, nišane mlađe od pedeset godina nećemo obrađivati.

Novije izrade su potporni zidovi od betona i dijelom od betona i kamena koji se nalaze na parceli označenoj kao k.č. 1374 na kojoj se nalaze turbeta i groblje. Novosagrađeni zidovi se nalaze na jugoistočnoj strani parcele, a manjim dijelom i na zapadnoj strani. 

1. Muški nišan sa derviškim turbanom kvadratne osnovice 22x22 cm i visine 98 cm. Na nišanu je tarih na arapskom jeziku napisan sulus stilom arapskog pisma. Nišan je potonuo u zemlju i tako sakrio završetak tariha.

هو شيخ طريق نقشبندي الحاج فوجاق عبد الله و في شبابه كان يحب مجلس ذكر الله و يعمل الخيرات ابتغاء مرضات الله توفي في خدمة الطريق يرجوا لقاء الله تاريخه من صديقه كامل في كلمات .........

Hu! Šejh nakšibendijskog tarikata hadži Abdulah Fočak je u mladosti volio skupove na kojima se spominjao Bog. Činio je dobra djela želeći zadovoljstvo Božje. Umro je služeći tarikatu i nadajući se susretu s Bogom. Njegov prijatelj Kamil izreče mu tarih riječima: ……. (u zemlji).

2. Nišan u obliku stele dimenzija 21x8x83 cm ukrašen petokrakom zvijezdom i trokutastim udubljenjima sa jednostavnim tarihom na arapskom jeziku.

مرحومة مولا زوجة صالح موييجزاده فاتحة سنة 1381

Pomilovana Mevla, supruga Saliha Mujića. Fatiha. Godina 1281 (1961/62).

3. Nišan u obliku stele dimenzija 18x6x60 cm sa jednostavnim tarihom na arapskom jeziku.

مرحومه حديجة زوجه شاكر روحيجون الفاتحة 1321

Pomilovana Hatidža, supruga Šakira. Fatiha za njenu dušu. 1321

(1903/904)

4. Nišan u obliku stele dimenzija 20x9x84 cm, ukrašen, sa jednostavnim tarihom.

مرحومه شيدا بنت شيشو عثمانجه ويك روحلرنه الفاتحة سنة 1346

Pomilovana Šida, kći Šiše Osmančević. Fatiha za njenu dušu. Godina 1346

(1927/28).

5. Nišan u obliku stele dimenzija 21x7,5x70 cm, ukrašen, sa jednostavnim tarihom.

مرحومه زارفيه سوليج زوجه حسن سنة 1147

Pomilovana Zarfija Sulić, žena Hasanova. Godina 1147

(1734/35)(6)

6. Ukrašena stela dimenzija 20x8,5x67 cm sa jednostavnim tarihom na arapskom jeziku.

مرحومه مريمه زوجه حسن مويجك فاتحة 1366

Pomilovana Merjema, žena Hasana Mujčina. Fatiha. 1366

(1946/47).

7. Muški nišan jednostavne izrade sa turbanom u gužve dimenzija 14,5x9x58 cm. U pet vodoravnih redova napisan je tarih na arapskom jeziku.

 

المرحوم المحتاج الي رحمة الله تعالي رحمن بن محمد شليور غفر الله له و لسائر المؤمنين لله الفاتحة سنة 1310

Pomilovani, potrebni milosti Svevišnjeg Boga Rahman, sin Muhameda Šeliver. Da Allah oprosti njemu i ostalim vjernicima. Za Božje zadovoljstvo proučite Fatihu. Godina 1310 (1892/93)

8. Nišan u obliku stele dimenzija 16x5,5x56 cm na kojem je ovaj tarih:

مرحومه شريفه بنت رحمو شليور روحيجون الفاتحة 1357

Pomilovana Šerifa, kći Rahme Šeliver. Fatiha za njenu dušu. 1357

(1938).

9. Muški nišan sa turbanom u gužve kvadratne osnovice 14x14 cm i visine 50 cm. Nišan je utonuo u zemlju toliko da ako na njemu i stoji natpis, on nije vidljiv. Za razliku od ostalih nišana, koji su uglavnom jednostavnije izrade, ovaj nišan je precizno i lijepo izveden.

10. Muški nišan sa turbanom u gužve sa prevojem kvadratne osnovice 14x14 cm i visine 52 cm. Nišan je utonuo u zemlju toliko da ako na njemu i stoji natpis, on nije vidljiv. I ovaj nišan je, kao i prethodni precizno isklesan.

11. Stela dimenzija 22x8x35 cm, bez natpisa. Ovaj nišan i prethodna dva nišana, iako nemaju natpis, mogli bi biti, s obzirom na njihovu izradu, najstariji nišani u ovom mezaristanu, iz sredine XIX stoljeća.

12. Muški nišan sa turbanom u gužve pravougaone osnovice 12,5x7 cm i visine 63 cm. Na nišanu je jednostavan natpis postavljen u kose redove s tim što tekst, neuobičajeno ide odozgo prema dolje.

مرحوم بايرام بن رحمن روحيجون الفاتحة سنة 1337

Pomilovani Bajram, sin Rahmanov. Fatiha za njegovu dušu. Godina 1337

 (1918/19).

13. Nišan u obliku stele dimenzija 21x7x70 cm. Jednostavan tarih je postavljen u nekoliko kosih redova. Tekst kao i kod prethodnog nišana ide odozgo prema dolje.

مرحومه عميا بنت عايقه مويجيك روحلرينه فاتحة سنة 1352

Pomilovana Umija, kći Ajke Mujčin. Fatiha za njihove duše. Godina 1352

 (1933/34).

14. Ukrašen nišan u obliku stele dimenzija 19x4,5x48 cm sa tarihom na arapskom jeziku.

المرحومة المحتاجة الي رحمة الله تعالي حنيفه بنت بيتيك خليل روحيجون فاتحة سنة 1290

Pomilovana, potrebna milosti Boga Svevišnjeg Hanifa, kći Halila Bejtića. Fatiha za njenu dušu. Godina 1290 (1873).

15. Stela dimenzija 20x8x50 cm, bez natpisa.

16. Nišan u obliku stele dimenzija 17x4,5x52 cm sa kratkim natpisom.

مرحومة ايقة بنت محمد مويجك روحيجون الفاتحة 1352

Pomilovana Ajka, kći Muhameda Mujčina. Fatiha za njenu dušu. 1352

(1933/34).

17. Muški nišan sa turbanom čija je osnovica dimenzija 15,5x12 cm, a visina 70 cm. Na nišanu je ovaj natpis na turskom jeziku.

المرحوم شيخ حسين اوغلي درويش حسن روحسجون فاتحة هو الله 1282

Pomilovani potomak šejh Husejna derviš Hasan. Fatiha za njegovu dušu. Hu Allah (On je Bog)! 1282

(1865/66).

18. Muški nišan sa derviškim turbanom dimenzija 15,5x10x83 cm sa uklesanim polumjesecom i šestokrakom zvijezdom u dnu turbana. Natpis na arapskom jeziku ispisan je sulus pismom.

هو الحي الباقي كنت مثلك امس و كنت مثلي غدا المرحوم المغفور المحتاج الي ربه الغفور شيخ محمد بن السردر وسي حسين الحاج ميلي روحيجون فاتحة 1339

On je Živi, Vječni. Jučer sam bio poput tebe, ti ćeš sutra biti poput mene. Pomilovani i oprošteni, potrebni milosti Gospodara koji prašta šejh Muhamed, sin Husejna Hadžimejlića. Fatiha za njegovu dušu. 1339

(1920/21).

19. Ukrašena stela dimenzija 23x8x84 cm sa ovim natpisom na sebi.

هو الحي الباقي هذا قبري حنيفه بنت بقيه روحيجون فاتحة سنة 1305

On je Živi i Vječni. Ovo je grob Hanife, kćerke Bekije. Fatiha za njenu dušu. Godina 1305 (1887/88).

20. Nišan u obliku stele, ukrašen, dimenzija 20x6x67 cm sa ovim natpisom na sebi.

مرحومه الزوجة عبد اللطيف بن شيخ حسن درويش فاطمة بنت ابراهيم .... 1356

Pomilovana supruga Abdulatifa, sina šejh Hasana, derviša Fatima, kći Ibrahima.. 1352 (1933/34).

21. Muški nišan sa neobičnim turbanom dimenzija 17x10x85 cm i natpisom na arapskom jeziku.

هو الحي الباقي كنت مثلك امس و كنت مثلي غدا المرحوم المغفور المحتاج الي ربه الغفور السيد درويش حسين بن الحاج ميلي بابا روحيجون فاتحة 1290

On je Živi i Vječni. Jučer bijah poput tebe, sutra ćeš ti biti poput mene.Pomilovani i oprošteni, potrebni milosti Gospodara koji prašta gospodin derviš Husejn, sin hadži Mejli-babe. Fatiha za njegovu dušu. 1290 (1873).

22. Nišan u obliku stele dimenzija 24x7x82 cm sa ovim natpisom na sebi.

مرحومه و مغفوره امنه بنت قديره روحيجون فاتحة سنة 1302

Pomilovana i oproštena Amina, kći Kadire. Fatiha za njenu dušu. Godina 1302 (1884/85).

U dvorištu kuće preko puta tekije nalaze se dva stara nišana. Kuća je u vlasništvu Mesud ef. Hadžimejlića.

23. Stari masivni šehitski muški nišan sa turbanom u gužve dimenzija 31x31x126 cm. Na nišanu nema natpisa. Nišan je, po kazivanju mještana, tu dovučen sa nekog drugog lokaliteta i postavljen u dvorište spomenute kuće.

24. Muški nišan sa turbanom dimenzija 17x13x85 cm sa natpisom na arapskom jeziku, napisani talik stilom arapskog pisma u pet odvojenih polja.

يا واقفا بقبري متفكرا بامري بالامس كنت مثلك غدا تصير مثلي انا الفقير حافظ سعد الله ابن حاجي حسن افندي روحنه الفاتحة سنة 1284 في 2 ربيع الاول

Ti koji stojiš na mom grobu razmisli o mom stanju. Jučer bijah poput tebe, ti ćeš sutra biti poput mene. Ja sam siromašni hafiz Sadulah, sin hadži Hasan-efendije. Fatiha za njegovu dušu. Godina 1284, 2 rebiul evel (4. jul 1867).

 

3. Dosadašnja zakonska zaštita

Nemamo podataka da je Graditeljska cjelina – mjesto i ostaci tekija, turbe šejh Husein-babe Zukića, turbe šejh Mejli-babe, turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova i groblje u Vukeljićima (Živčićima) kod Fojnice sa pokretnim naslijeđem uživala režim zaštite.            

 

4. Istraživački i konzervatorsko-restauratorski radovi

Od pročelnika tekije šejha Huseina Hadžimejlića dobili smo informaciju da je tekija prvi put obnovljena 1930. godine. Tada je pokrov od ćeramide zamijenjen crijepom.

Posljednja, veća obnova izvršena je 90-tih godina kada je objekat znatno proširen i dodat je sprat i potkrovlje. Ovom posljednjom rekonstrukcijom znatno su povećani gabariti objekta koji su prije toga imali dimnzije cca 13,70x8,3 m. 

Od šejha Huseina Hadžimejlića dobili smo informaciju da su vršene popravke i na turbetima. Popravljani su krovovi, zamijenjen je pokrov i stolarija. Sada se na turbetima izvode manji radovi na redovnom održavanju objekata.

 

5. Sadašnje stanje dobra

Objekat tekije je građevinski u dobrom stanju. Intervencijama koje su vršene 90-tih godina izvršene su veće izmjene na objektu, ali su njegove osnovne funkcije ostale nepromijenjene. Tekija i dalje služi svojoj svrsi i njen rad traje u kontinuitetu od njenog osnivanja.

 

6. Specifični rizici

Postoji opasnost da se neadekvatnim građevinskim radovima u potpunosti uništi autentičnost objekta tekije, koje je u velikoj mjeri i sada narušeno. 

 

III -  ZAKLJUČAK

Primjenjujući Kriterije za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima (Službeni glasnik BiH» br. 33/02 i 15/03), Komisija je donijela odluku kao u dispozitivu. Odluka je zasnovana na sljedećim kriterijima:

A.         Vremensko određenje

B.         Historijska vrijednost

C.         Estetska vrijednost

C.I.       Kvalitet obrade

C.II.      Kvalitet materijala

C.III.      Proporcije

C.V.      Vrijednost detalja

D.         Čitljivost 

D. II.     Svjedočanstvo o historijskim promjenama

D. IV.    Svjedočanstvo o određenom tipu, stilu ili regionalnom maniru

D. V.   Svjedočanstvo o tipičnom načinu života u određenom periodu

E.         Simbolička vrijednost

E. I.      Ontološka vrijednost

E. II.     Sakralna vrijednost

E. III.     Tradicionalna vrijednost

E. IV.    Vezanost za rituale ili obrede

E. V.     Značaj za identitet grupe ljudi

F.         Ambijentalna vrijednost

F. I.      Odnos oblika prema ostalim dijelovima cjeline

F. II.      Objekat ili grupa objekata je dio cjeline ili područja

 

Sastavni dio ove odluke su:

-       Kopija katastarskog plana, razmjera 1:1500, broj plana 6F17-97, k.č. broj: 1656, 1657 i 1374, k.o. Pridola, Općina Fojnica, Srenjobosanski kanton, Federacija Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina; Izdala Služba za urbanizam, obnovu, građenje, katastar i imovinsko-pravne poslove, Općina Fojnica,  dana 19.08.2009. godine.

-       Katastarsko-knjižni izvadak, broj z.k. izvatka 304 (za k.č. 1656, 1657 i 1374, k.o. Pridola) u vlasništvu Islamske vjerske zajednice Fojnica sa 1/1. Izdala Služba za urbanizam, obnovu, građenje, katastar i imovinsko-pravne poslove, Općina Fojnica, dana 19.08.2009. godine.

-       Fotodokumentacija

-         Fotografije postojećeg stanja Graditeljska cjelina - Tekija, turbe šejh Husein-babe Zukića, turbe šejh Mejli-babe i turbe šejh Hasan-babe Hadžimejlića i njegovih sinova sa mezarjem u Živčićima (Vukeljićima) kod Fojnice snimljene su avgusta mjeseca 2009. godine; fotografirale saradnice u Komisiji: arh. Alisa Marjanović i arh. Arijana Pašić.

-         Fotografije pokretnog naslijeđa tekije i turbeta snimio Hazim Numanagić, orijentalista, spoljni saradnik Komisije.

-       Tehnička dokumentacija

-         Tehničke snimke postojećeg stanja tekije i turbeta u Živčićima (Vukeljićima) kod Fojnice izradila arh. Arijana Pašić, saradnik u Komisiji.

-         Osnove tekije prije rekonstrukcije u razmjeri 1:100 dobijene od Zavoda za zaštitu spomenika u sastavu Federalnog ministarstva kulture i sporta dana 26.08.2009. godine.

 

Korištena literatura

U toku vođenja postupka proglašenja dobra nacionalnim spomenikom BiH,  korištena je sljedeća literatura:

 

1951.    Šabanović, Hazim. Najstarije vakufname u Bosni i Hercegovine, Prilozi za orijentalnu filologiju, knj. 2-3. Sarajevo: 1951.

 

1967.    Čelebi, Evlija. Putopis. Sarajevo: 1967.

 

1974.    Mujezinović, Mehmed. Islamska epigrafika BiH, knjiga I. Sarajevo: 1974, 24.

 

1981.    Hadžijahić, M. “Još jedno bogumilsko-islamsko kultno mjesto”, Glasnik VIS-a, 3/81. Sarajevo: 1981, 270.

 

1986.    Ćehajić, Džemal. Derviški redovi u jugoslovenskim zemljama. Sarajevo: 1986, 36-37.

 

2000.    Mulaomerović, Jasminko. “Sveta mjesta za osamljivanje”, Znakovi vremena, br. 7-8. Kulturna tradicija, zima 2000.

 

2002.    Omerdić, ef. Muharem. Derviši i tekije Sarajeva, Prilozi historiji Sarajeva. Sarajevo: 2002.

 

(1) U Bosni i Hercegovini bile su izgrađene sljedeće tekije: mevlevijske tri, bektašijske dvije, rufajiska jedna, kadirijske četiri, halvetijskih deset i nakšibendijskih četrnaest tekija. Hanikaha je bilo: havetijska tri i nakšibendijski jedan. Po broju tekija Sarajevo je na prvom mjestu sa 11 tekija i dva hanikaha (Gazi Husrev-begov i Bistrigin, odosno Skender-pašin), Travnik tri (hanikah jedan), Mostar dvije (hanikah jedan), Foča dvije, Visoko dvije, Konjic dvije. Po jedna je bila u Pruscu, Fojnici, Seonici kod Konjica, Višegradu, Rudom, Bijeljini i Donjoj Tuzli (Omerdić, ef. Muharem, Derviši i tekije Sarajeva, Prilozi historiji Sarajeva, 129-140).

(2) Ajni Dede i Šemsi Dede su bili sahranjeni u zasebnom turbetu zvanom „Mauzolej ratnika“ (Gaziler-turbe) koje se nalazilo preko puta Ali-pašine džamije, na mjestu današnje zgrade Higijenskog zavoda u Sarajevu. Turbe je bilo izgrađeno od drveta i ćerpiča, sa pokrovom od ćeramide. U turbetu su se nalazile dvije kubure (sarkofazi) sa nišanima Ajni-dedeta i Šemsi-dedeta. Godina njihove smrti (1461/62) kao i natpis u stihovima na turskom jeziku uklesani su na nišanima. Turbe je porušeno 1950. Godine, a nišani su preneseni u dvorište Ali-pašine džamije. (Ćehajić, 1986, 35)

(3) Šejh Husein Zukić je rođen u selu Vukeljićima kraj Fojnice. Obrazovao se u medresama u Fojnici i Sarajevu. Studirao je u Istanbulu gdje ga je u nakšibendijski red uveo Hafiz Muhamed Hisari, tadašnji šejh nakšibendijske tekije Muradije u Istanbulu koja je dobila ime po šejhu Muhamed Murad Buhariju. Nakon Istanbula šejh Husein Zukić je krenuo na svoje dugogodišnje putovanje. Prvo je otišao u Konju gdje je proveo tri godine, a nakon toga odlazi u Samarkand (Turkestan). U Kasr-i Arifan kod Buhare u tekiji vezanoj za grob Bahaudina Nakšibendija proveo je sedam godina nakon čega se vratio u Bosnu. Šejh Husein Zukić je proveo trideset godina van domovine. Po povratku je sagradio tekiju i džamiju u svom rodnom selu Vukeljićima. Kao šejh nakšibendijeske tekije u Vukeljićim aktivno je djelovao, a radio je i kao profesor u medresi u Fojnici. Umro je u Vukeljićima 1799/1800. godine i ukopan je u turbetu koje je podigao njegov učenik šejh Abdurahman Sirija, osnivač tekije na Oglavku.

(4) U pismu bosanskog valije od 24.sefera 1200. (1785.) godine koje je upućeno naibu kadije u Fojnici, naređuje se da se šejhu Huseinu Zukiću, pročelniku nakšibendijske zavije u Vukeljićima, isplaćuje iz taksita tromjesečna plaća u iznosu od 30 groša. (Orijentalni institut u Sarajevu, Sidžil fojničkog naiba, br. 43, iz 1199-1204, 27b). (Ćehajić, 1986, 53)

(5) Krajem XVIII i u XIX stoljeću, nakšibendijski red se širio iz svojih glavnih centara (Vukeljića i Oglavka). Tako je nakšibendijski red bio prihvaćen i u Fojnici. I danas jedna ulica u Fojnici nosi naziv "Šehov sokak" gdje je ranije stanovao šejh Sirija i njegov otac kadija Mehmed. Tu se nalazila i tekija, koja je nestala u požaru 1945. godine. Pretpostavlja se da je tekiju u Fojnici osnovao šejh Abdurahman Sirija.

(6) Selo je postojalo prije tekije tako da se i neki nišani mogu datirati prije izgradnje tekije. 



Harem i turbetaTurbeProstor za ženePogled na unutrašnju kupolu
Unutrašnjost tekijeTekija u ŽivčićimaUlaz u tekijuUnutrašnjost turbeta
Harem   


ENGLISH 
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika © 2003. Razvoj i dizajn: