početna stranica    
 
Odluke o proglašenju dobara nacionalnim spomenicima

ODLUKU
o izmjeni odluka o proglašenju nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine donesenih zaključno sa 50. sjednicom Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika


Privremena lista nacionalnih spomenika

Privremena lista nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
KOMPLETNA


O privremenoj listi

Odluka o brisanju spomenika sa Privremene liste

Lista peticija za proglašenje dobara nacionalnim spomenicima

Odluke o odbijanju prijedloga za proglašenje nacionalnim spomenikom

Ugroženi spomenici

Odluke donesene na posljednjoj sjednici

Online peticije

Pokretno

Nepokretno

MANAGEMENT PLAN
Nomination of the Properties for Inscription on the World Heritage List
Mehmed pasha Sokolovic Bridge in Višegrad
Bosnia and Herzegovina


Džamija u Međurječju sa haremom (Maldovan-pašina džamija), mjesto i ostaci graditeljske cjeline

galerija nazad

Status spomenika -> Nacionalni spomenik

Objavljeno u „Službenom glasniku BiH“, broj 103/08.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika, na osnovu člana V stav 4 Aneksa 8 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i člana 39 stav 1 Poslovnika o radu Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, na sjednici održanoj od 9.  do 15. septembra 2008. godine, donijela je

 

O D L U K U

 

I

 

Mjesto i ostaci graditeljske cjeline džamije u Međurječju sa haremom (Maldovan-pašina džamija), opština Čajniče, proglašavaju se nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: nacionalni spomenik).

Nacionalni spomenik se nalazi na dijelu prostora označenog kao k.č. 87/6,  posjedovni list broj 467, k.o. Batovo, Međurječje, opština Čajniče, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.

Na nacionalni spomenik se primjenjuju mjere zaštite utvrđene Zakonom o sprovođenju odluka Komisije za zaštitu nacionalnih spomenika uspostavljene prema Aneksu 8 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini (“Službeni glasnik Republike Srpske”, br.  9/02, 70/06 i 64/08).

 

II

 

Vlada Republike Srpske dužna je da obezbijedi pravne, naučne, tehničke, administrativne i finansijske mjere za zaštitu, konzervaciju  prezentaciju i rehabilitaciju nacionalnog spomenika.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika (u daljem tekstu: Komisija) utvrdiće uslove i obezbijediti sredstva za izradu i postavljanje informacione table sa osnovnim podacima o spomeniku i odluci o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom.

 

III

 

Utvrđuju se sljedeće mjere zaštite za prostor definisan u tački I stav 2 ove odluke:

-          objekat džamije u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) biće rehabilitovan na originalnoj lokaciji u originalnom obliku, koji je džamija imala prije 1967. godine a naknadno izgrađeni dijelovi objekta će biti uklonjeni, uz primjenu originalnih ili istovrsnih materijala i originalnih metoda građenja u najvećoj mogućoj mjeri, a na osnovu dokumentacije o ranijem izgledu, uz odobrenje ministarstva nadležnog za prostorno uređenje Republike Srpske i stručno nadziranje nadležne službe zaštite nasljeđa na nivou Republike Srpske;

-          svi originalni fragmenti džamije koji su pronađeni i sakupljeni na lokaciji ili na nekom drugom mjestu  na koje su odvezeni nakon rušenja objekta, biće registrovani, snimljeni i ponovno ugrađeni u rekonstruisani objekat. Do momenta ugrađivanja, potrebno ih je na odgovarajući način zaštititi;

-          ulomke, koji se zbog visokog stepena oštećenja ne mogu ugraditi, na odgovarajući način konzervisati i prezentirati in situ;

-          sve nadgrobne spomenike, pronađene na lokaciji ili na nekom drugom mjestu na koje su odvezeni nakon rušenja objekta, potrebno je konzervisati i na osnovu raspoložive dokumentacije vratiti na originalno mjesto, u mjeri u kojoj je to moguće. One nadgrobne spomenike, za koje nije moguće precizno definisati raniju lokaciju, konzervisati i na odgovarajući način prezentovati u sklopu harema džamije.

U cilju obezbjeđenja uslova za rehabilitaciju nacionalnog spomenika, utvrđuju se sljedeće mjere:

-          uklanjanje otpadaka i čišćenje prostora harema;

-          konzervacija i restauracija ostataka haremskog zida;

-          otkopavanje površinskih slojeva zemlje u cilju pronalaženja ostataka objekta, nišana ili eventualno drugih objekata;

-          sanacija i konsolidacija originalnih dijelova temelja i zidova.

Na parcelama koje graniče sa zaštićenim prostorom nacionalnog spomenika, dozvoljena je isključivo izgradnja objekata koji svojom namjenom neće ugrožavati značenje nacionalnog spomenika, maksimalne visine 6,50 m do početka krovišta, odnosno spratnosti P+1 i maksimalnog gabarita 10 x 10 m.

             

IV

 

Stavljaju se van snage svi sprovedbeni i razvojni prostorno-planski akti koji su u suprotnosti sa odredbama ove odluke.

 

V

 

Svako, a posebno nadležni organi Republike Srpske, gradske i opštinske službe suzdržaće se od preduzimanja bilo kakvih radnji koje mogu da oštete nacionalni spomenik ili dovedu u pitanje njegovu zaštitu.

 

VI

 

Ova odluka dostaviće se Vladi Republike Srpske, ministarstvu nadležnom za prostorno uređenje Republike Srpske, nadležnoj službi zaštite nasljeđa na nivou Republike Srpske i opštinskom organu uprave nadležnom za poslove urbanizma i katastra, radi sprovođenja mjera utvrđenih u tač. II - V ove odluke i nadležnom opštinskom sudu radi upisa u zemljišne knjige.

 

VII

 

Sastavni dio ove odluke je obrazloženje sa pratećom dokumentacijom, koje je dostupno na uvid zainteresovanim licima u prostorijama i na web stranici Komisije (http://www.aneks8komisija.com.ba).

 

VIII

 

Prema članu V stav 4 Aneksa 8 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, odluke Komisije su konačne.

 

IX

 

Ova odluka stupa na snagu danom donošenja i objaviće se u «Službenom glasniku BiH».

 

Ovu odluku Komisija je donijela u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović i Ljiljana Ševo.

 

Broj: 02-02-880/03-9

10. septembar 2008. godine

Sarajevo

 

Predsjedavajuća Komisije

Ljiljana Ševo

 

O b r a z l o ž e n j e

 

I – UVOD

Na osnovu člana 2 stav 1 Zakona o sprovođenju odluka Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika, uspostavljene prema Aneksu 8 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini,“nacionalni spomenik” je dobro koje je Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika proglasila nacionalnim spomenikom, u skladu sa čl. V i VI Aneksa 8 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini, kao i dobra upisana na Privremenu listu nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine («Službeni glasnik BiH», broj 33/02), sve dok Komisija ne donese konačnu odluku o njihovom statusu, a za što ne postoji vremensko ograničenje i bez obzira da li je za to dobro podnesen zahtjev.

Centar za Islamsku arhitekturu iz Sarajeva podnio je, dana 22.05.2003. godine, prijedlog Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika za proglašenje Maldovan-pašine džamije u Međurječju kod Čajniča nacionalnim spomenikom BiH.

Udruženje za očuvanje prirodne i civilizacijske baštine „Sinan-paša Sijerčić“ iz Goražda podnijelo je, dana 26.09.2005. godine, prijedlog za proglašenje džamije u Međurječju nacionalnim spomenikom.

Na osnovu prijedloga, Komisija je pokrenula postupak za donošenje odluke o proglašenju predmetnog dobra nacionalnim spomenikom, u skladu sa članom V Aneksa 8 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini i odredbama Poslovnika o radu Komisije.

      

II - PRETHODNI POSTUPAK

U postupku koji prethodi donošenju konačne odluke o proglašenju, izvršen je uvid u:

-          dokumentaciju o lokaciji imovine i sadašnjem vlasniku i korisniku dobra (kopiju katastarskog plana i zemljišnoknjižni izvadak),

-          podatke o sadašnjem stanju i namjeni dobra, uključujući i opis i fotografije, podatke o oštećenjima u toku rata, podatke o intervencijama na restauraciji ili drugoj vrsti radova na dobru, itd.,

-          istorijsku, arhitektonsku ili drugu dokumentarnu građu o dobru.

Na osnovu uvida u prikupljenu dokumentaciju i stanje dobra, utvrđeno je sljedeće:

 

1. Podaci o dobru

Lokacija

Mjesto i ostaci graditeljske cjeline džamije u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) sa haremom nalaze se u selu Međurječje kod Čajniča. Selo je povezano sa Čajničem dolinom rijeke Janjine i  nalazi se na oko 15 km sjeverno od grada. Džamija se nalazi sjeverno od seoskog puta koji vodi prema selu Batovo. Sjeveroistočno od džamije, uz sami zid harema, nalazi se devastirana imamska kuća, a istočno se nalazi objekat osnovne škole.

Mjesto i ostaci graditeljske cjeline džamije u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) sa haremom nalaze se na dijelu lokacije označene kao k.č. 87/6, koja je upisana u posjedovni list broj 467, k.o. Batovo, Međurječje, opština Čajniče, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.

Istorijski podaci

Međurječje je naselje koje se nalazi u Istočnoj Bosni na ušću planinskih rječica, Janjine i Batovke, koje s juga teku u pravcu Drine.

Ovo izdvojeno područje je dio nekadašnje nahije Pribud, koja je u srednjem vijeku bila župa, zajednica seoskih opština istog imena.

Nahija Samobor ili Pribud spominje se 1469. godine pod imenom Samobor, dok 1477. godine nosi oba imena. U srednjovjekovnom gradu Samoboru Turci su nakon osvajanja postavili svoju posadu, koja se tu zadržala sve do 1818. godine. Nahija Pribud se u turskoj administrativnoj podjeli spominje sve do XVIII vijeka(1).

Izgradnja džamije u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) vezana je za istoriju rekonstrukcije jedne druge džamije (džamije Bajazita II u Samoboru) i za ime Maldovan-paše(2) koji je u istorijskim spisima poznat i pod imenom Maldovan Ali-paša Čeljo.

Godine 1763. džamija u Samoboru je bila u veoma lošem stanju, gotovo potpuno porušena, a nije bilo sredstava za njenu opravku.

Iz tog razloga, samoborski imam Mula-Mustafa, na vijest da u Bosnu dolazi novi vezir, napisao je molbu u kojoj je tražio pomoć za obnovu.

Vezir je pozitivno odgovorio na molbu i preko Maldovan Ali-paše Čelje poslao novac za opravku.

Maldovan Ali-paša Čeljo, inače rodom iz Međurječja, umjesto da proslijedi novac za opravku džamije u Samoboru, odlučio je da taj novac utroši na izgradnju nove džamije u Međurječju.

Mula-Mustafa iz Samobora je ovaj slučaj prijavio veziru koji je nakon toga kaznio Malovan Ali-pašu Čelju oduzimanjem objekta džamije, ali i oduzimanjem određenih dobara. Od tih sredstava sultan je lično dao podići džamiju u Samoboru(3).

Džamija u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) je prvi put zapaljena tokom I svjetskog rata, 1914. godine, da bi kasnije bila rekonstruisana u originalnom obliku.

Građevina je ponovo spaljena 1943. godine. Tom prilikom je srušena kamena munara džamije.

Nakon završetka II svjetskog rata, 1946. godine, džamija je bila ponovo rekonstruisana, ali ovog puta sa drvenom munarom.

Godine 1967. uklonjena je drvena munara i izgrađena je munara od čvrstog materijala (kamen).

Zabilježeno je da se imami džamije ovdje nisu dugo zadržavali, tako da je za relativno kratak vremenski period promijenjeno 20 imama.

Džamija je zapaljena 17. jula 1992. godine. Dan poslije, džamija je dodatno oštećena(4).

 

2. Opis dobra

Prema konceptu prostorne organizacije, džamija u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) je  pripadala jednoprostornim džamijama koje su bile pokrivene četverovodnim krovom i sa kamenom munarom. 

Objekat džamije u Međurječju je bio približno kvadratne osnove, stranica 8,40m (dužina) x 9,00m (širina), sve do 1946. godine, kada je izvršena dogradnja spratnosti P+1, dužine od 3,50m i širine od 8,40m, tako da su ukupne dimenzije objekta, računajući i ovu dogradnju 8,40m x 12,50m. Godine 1967. dogradnja sa pročelja je uklonjena, ali je ostavljen trijem, odnosno natkrivene sofe i opečni zidovi na bočnim stranama pročelja.

Ulazni trijem je bio oslonjen na drvene stubove koji su počivali na kamenim bazama. Na sjevernoj i zapadnoj strani od ulaza u objekat, nalaze se ostaci sofa koje su bile pokrivene drvenom oblogom. Sofe su izdignute 50cm od zemlje, a njihove dimenzije iznose 3,03m x 3,50m. Između sofa se nalazi prolaz širine 3,00m, koji vodi do mjesta gdje se nalazio ulazni portal.

Iznad ulaznog portala se do 1992. godine nalazio natpis sa podacima o izgradnji(5).

Visina zidova džamije do pod strehu je iznosila nešto manje od 5,00m. Po svjedočenju vjernika porijeklom iz Međurječja, pod džamije je bio drveni, a unutrašnji zidovi su bili malterisani u bijelo. Zidovi džamije nisu bili dekorisani ili oslikani.

U centralnom dijelu jugoistočnog unutrašnjeg zida se nalazi sačuvana polukružna mihrabska niša prečnika od 80cm, a njegova visina do vrha mihrabske krune iznosi 300cm. Otvor niše se pri vrhu stepenasto završava stalaktitnim ukrasima poredanim u četiri reda. Ovi stalaktitni ukrasi se postepeno sužavaju tako da zatvaraju udubljenje niše i završavaju se mihrabskom krunom. Oko mihrabske niše je izrađen kameni mihrabski ram, koji je u odnosu na ravan unutrašnjeg zida izvučen 10cm. Visina ovog rama iznosi 320cm, a debljina ruba iznosi 15cm. Na oštećenom mihrabu je prepoznatljiva hromatska obrada.

Zapadno od ulaza u džamiju, na unutrašnjem jugozapadnom zidu nalazi se pravougaoni ulaz u munaru dimenzija 60cm x 200cm. Iznad se nalazi još jedan pravougaoni otvor dimenzija 50cm x 200cm, po čemu se može zaključiti da se u džamiji nalazio mahvil pozicioniran iznad ulaznog dijela.

U centralnom dijelu sjeverozapadnog pročelja se nalazio ulazni portal, a na sjevernom i zapadnom uglu se nalazio po jedan otvor završen šiljastim lukom, sa parapetom u nivou sofa. Danas na mjestu portala se nalazi otvor dimenzija 160cm x 200cm, iznad kojeg se nalazi drvena horizontalna greda ukupne dužine od 415cm.

Postojeći otvori su dimenzija 110cm x 150cm, s tim da je otvor u zapadnom uglu sa gornje strane uokviren drvenom gredom koja prolazi iznad ulaznog otvora u džamiju, a iznad otvora u sjevernom uglu konstrukcija je potpuno uništena. Najviša visina ostatka pročelja iznosi 235cm.

Na jugoistočnoj fasadi vidljiva je gola konstrukcija od kamenih blokova i horizontalnih drvenih greda, do visine od 3,90m. U donjoj zoni se nalaze dva pravougaona otvora otvora dimenzija 110cm x 150cm, a na otvoru u istočnom uglu je sačuvan okvir dvokrilnog drvenog prozora. U gornjoj zoni se nalaze ostaci dva otvora širine od po 60cm.

Sjeveroistočna fasada se sastoji od istočnog, originalnog dijela dužine od 9,00m i desnog dograđenog dijela dužine od 3,50m, koji je zidan od opeke.

Visina ostatka dograđenog dijela se kreće od 2,60m na krajnjoj sjevernoj strani, do 4,50m na istočnoj strani. S vanjske strane su vidljivi tragovi bijelog fasadnog maltera na opeci.

Originalni dio džamije je građen od kamena i horizontalnih drvenih greda. Na ovom zidu se nalaze ukupno 4  pravilno raspoređena otvora.

U donjoj zoni se nalaze dva pravougaona otvora dimenzija 110cm x 150cm, a u gornjoj zoni se nalaze pravougaoni otvori završeni šiljastim lukom koji osovinski prate donje otvore. Ukupna dimenzija ovih otvora iznosi 60cm x 140cm. Dimenzija pravougaonih dijelova prozora, do luka, iznosi 60cm x 100cm. Na gornjem sjevernom otvoru se nalazi drveni okvir blijedo zelene boje.

Jugozapadna fasada, kao i sjeveroistočna, sastoji se od većeg, južnog originalnog dijela, i zapadnog dograđenog krila od opeke. Ostaci ove fasade ne prelaze visinu od 3,90m.

U zapadnom uglu originalnog krila se nalazi ostatak kamene munare visok 4,50m, a na sjevernom uglu, u gornjoj zoni, nalazi se lučno završeni otvor ukupnih dimenzija 60cm x 140cm. Unutar ovog otvora nalazi se sačuvan lučni drveni okvir sličan onome sa sjeveroistočne fasade. U donjoj zoni originalnog dijela nalaze se dva pravougaona otvora dimenzija 110cm x 150cm, s tim da je južni zazidan opekom.

U gornjoj zoni zapadnog dograđenog dijela nalazi se pravougaoni otvor dimenzija 60cm x 90cm i unutar njega sačuvani drveni okvir(6).

Baza munare promjera od 2,40m je građena od kamenih blokova dimenzija 50cm x 25cm, a na visini od 2,10m promjer munare se počinje sužavati sve do visine od 4,00m, gdje promjer munare iznosi 1,90m. Iznad se nalaze ostaci tijela munare promjera od oko 1,80m, građeni od kamena i opeke. Na ovim ostacima vidljivi su tragovi vanjskog bijelog maltera.

Od originalnih materijala za izgradnju džamije upotrijebljeni su slagani kamen i drvo za konstrukciju zidova i drvo za prozore. Vezivo upotrijebljeno za izgradnju nosivih zidova džamije je krečni malter.

Širina izvornih vanjskih kamenih zidova iznosi 60cm. Širina dograđenih zidova od opeke iznosi 12cm. Zidovi su izvana bili malterisani u bijelo a iznutra krečeni.

Džamija je opasana neoštećenim zidom od slaganog kamena, čija se visina kreće od 1,15m do 1,80m, unutar kojih se nalazi harem džamije. Zidovi harema su paralelni sa zidovima džamije, a dimenzije harema iznose 21,35m x 15,82m.

Na sjeveroistočnom zidu harema se nalazi jednokrilna ulazna kapija dimenzija 120cm x 210cm. Ulaz u harem se, dakle, nalazi na sjeveroistočnoj strani, a ulaz u džamiju na sjeverozapadnoj strani, tako da je kapija harema bila povezana sa ulazom u džamiju puteljkom, od kojeg nisu sačuvani ostaci.

Istočna strana ulaznog haremskog zida je ujedno i zid devastiranog stambenog objekta dimenzija 8,10m x 6,95m, gdje se nalazio stan imama.

Jugoistočni zid harema odvaja prostor harema od makadamskog puta koji vodi do sela Batovo.

Sjeverozapadni zid(7) odvaja harem od malog groblja bez posebnog istorijskog značenja, s obzirom da su mezari podizani sredinom XX vijeka. Jugozapadni zid odvaja harem od prostora gdje se nalaze tri nišana postavljena početkom XXI vijeka.

U unutrašnjosti harema, uz sami sjeverozapadni zid koji odvaja harem od groblja iz sredine XX vijeka, nalazi se jedan mezar koji po predaji(8) pripada osnivaču džamije Ali-paši Čelji(9).

Ovaj mezar se sastoji od muškog nišana sa turbanom bez natpisa. Obim osnovice nišana je 73 cm, a visina mu je 65 cm. Nišan je djelimično potonuo u zemlju i zarastao je gustim rastinjem.

Nožni nišan je također utonuo u zemlju i obrastao je gustim rastinjem. Obim osnovice nišana je 58 cm, a visina 40 cm(10).

           

3. Dosadašnja zakonska zaštita

Po raspoloživim podacima, džamija u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) nije ranije evidentirana, niti upisana u registar spomenika kulture na bilo kojem nivou.

           

4. Istraživački i konzervatorsko-restauratorski radovi

Džamija u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) rekonstruisana je prvi put nakon I svjetskog rata. O ovoj rekonstrukciji ne postoje nikakvi dokumenti ili sačuvane fotografije. Postoje iskazi žitelja koji tvrde da su stariji stanovnici Međurječja pripovijedali da je džamija tada bila rekonstruisana u obliku vrlo sličnom originalnom. U skladu s tim, postoje pismena svjedočanstva stanovnika Međurječja starih više od 100 godina, koji tvrde da je džamija tokom svog postojanja spaljivana, ali da kameni vanjski zidovi nikada nisu rušeni(11).

Džamija  je drugi put rekonstruisana 1946. godine, u izmijenjenoj gabaritnoj formi, s obzirom da je na sjeverozapadnom pročelju izvršena dogradnja spratnosti P+1(12). Prizemlje je bilo zidano, a sprat zatvoren drvetom. U prizemlju se nalazio mekteb i kancelarija imama, a nije poznato šta se nalazilo na spratu. Kamena munara zamijenjena je drvenom munarom koja se nije nalazila na originalnom mjestu, već se njena osnova nalazila na konstrukciji četverovodnog krova(13). Pokrov je bio drveni. Džamija je bila pokrivena drvenom “šimplom”(14).

Godine 1955. drveni pokrov je zamijenjen crijepom(15).

Godine 1967. podignuta je kamena munara na originalnom mjestu (priljubljena uz jugozapadnu fasadu), a uklonjena je drvena.

Iste godine uklonjena je dogradnja na sjeverozapadnom pročelju spratnosti P+1, ali su na bočnim stranama izvedeni opečni zidovi. Vanjske sofe su ostale pokrivene trijemom, odnosno dijelom četverovodnog krova džamije.

U period od 1967. godine do 1992. godine vršeni su isključivo radovi redovnog održavanja džamije.

Nakon rušenja džamije tokom ratnih zbivanja u periodu 1992-95, nisu vršeni bilo kakvi istraživački niti konzervatorsko-restauratorski radovi.

 

5. Sadašnje stanje dobra

Džamija u Međurječju (Maldovan-pašina džamija) teško je oštećena 1992. godine, ali nije srušena do temelja. Ostali su sačuvani masivni perimetralni zidovi, do visine od oko 4,00m, izrađeni od slaganog kamena, kao i pojedini drveni okviri prozora.

Zidovi su potpuno ogoljeni i vidljiva je konstrukcija od slaganog kamena i drvenih horizontalnih greda.

Četverovodni krov džamije je u potpunosti uništen i ne postoje njegovi ostaci.

S obzirom da je potpuno uništen pokrov, unutrašnjost je izložena uticajima atmosferalija, a vanjski zidovi su dodatno oštećeni. I pored toga, u unutrašnjosti je sačuvan mihrab, a ispod sloja humusa i rastinja moguće je raspoznati tragove drvenog poda džamije.

Munara je srušena, ali je ostala sačuvana kamena baza do visine od oko 4,50m. Dio srušene munare se nalazi u unutrašnjem prostoru džamije koji je gusto obrastao samoniklim rastinjem.

Prostor harema je zapušten, ne postoje tragovi drvene obloge sofa, ali je pronađen jedan mezar u sjevernoj zoni harema. Masivni zidovi harema su neoštećeni, a sačuvana je metalna ulazna kapija harema.

Nišani koji se nalaze sjeverozapadno, izvan harema su neoštećeni. Isti je slučaj sa nišanima  koji se nalaze jugozapadno, izvan harema.

Nekadašnja kuća imama čiji je krajnji jugozapadni zid podudaran sa sjeveroistočnim zidom harema je devastirana, ali nije srušena.

S obzirom da se unutar harema ne nalaze veći kameni ostaci srušenog objekta, izuzev jednog većeg fragmenta munare koji se nalazi unutar prostora džamije, za pretpostaviti je da su nakon rušenja ovi ostaci dislocirani.

 

III – ZAKLJUČAK

Primjenjujući Kriterijume za donošenje odluke o proglašenju dobra nacionalnim spomenikom («Službeni glasnik BiH» br. 33/02 i 15/03), Komisija je donijela odluku kao u dispozitivu. Odluka je zasnovana na sljedećim kriterijumima:

A.         Vremensko odredjenje

(dobra nastala od praistorije do 1960. godine)

B.         Istorijska vrijednost

(veza građevine, cjeline ili područja sa istorijskom ličnošću ili značajnim događajem u istoriji)

E.         Simbolička vrijednost

ii.         Sakralna vrijednost,

iii.         Tradicionalna vrijednost,

v.          Značaj za identitet grupe ljudi.

G.        Originalnost

vi.         Duh i osjećanja

 

Sastavni dio ove odluke su:

-          kopije katastarskih planova,

-          z.k. izvod, posjedovni list,

-          foto-dokumentacija,

-          grafički prilozi.

 

Korišćena literatura

 

1892.    Stevan Delić, Glasnik Zemaljskog muzeja u BiH, urednik Kosta Herman, Sarajevo

 

1900.    Safvet-beg Bašagić-Redžepagić, Kratka uputa u prošlost BiH od 1463 do 1850. godine, Vlastita naklada, Sarajevo

 

1953.    Bejtić, Alija, „Spomenici osmanlijske arhitekture u Bosni i Hercegovini“, separat – Prilozi za orijentalnu filologiju i istoriju jugoslovenskih naroda pod turskom vladavinom, sv. III -IV, Orijentalni institut u Sarajevu, Sarajevo, 1953.

 

1981.    D. Kojić, V. Palavestra, Z. Kajmaković: „Drina u doba Kosača“, Naše starine, Zavod za zaštitu spomenika kulture, prirodnih znamenitosti i rijetkosti BiH, Sarajevo

 

1984.    Andrejević, Andrej, Islamska monumentalna umetnost XVI veka u Jugoslaviji – kupolne džamije, Filozofski fakultet u Beogradu, Institut za istoriju umetnosti, Beograd, 1984.

 

Časopis „Mualim“, mart 1996. godine. Tekst obezbijedio Alija Pašalić.

 

1998.    Mujezinović, Mehmed, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga I, Sarajevo Publishing,  Sarajevo.

 


(1) D. Kojić, V. Palavestra, Z. Kajmaković: „Drina u doba Kosača“, Naše starine, 131, Zavod za zaštitu spomenika kulture, prirodnih znamenitosti i rijetkosti BiH, Sarajevo, 1981.

(2) Maldovan Ali-paša je kratko bio bosanski namjesnik. Imenovan je za namjesnika 1763. godine i bio je 183. po redu namjesnik. Već iduće godine bio je zamijenjen od strane carskog zeta, Kapudan Mehmed-paše - Safvet-beg Bašagić-Redžepagić, Kratka uputa u prošlost BiH od 1463 do 1850. godine, 105, 181, Vlastita naklada, Sarajevo, 1900.

(3) Stevan Delić, Glasnik Zemaljskog muzeja u BiH, urednik Kosta Herman, 259, 260, Sarajevo, 1892.

(4) Safet Muminović, posljednji imam džamije u Međurječju, Časopis „Mualim“, Sarajevo, mart 1996. godine. 

(5) Svjedočenje gdina Kasima Čelje, rodom iz Međurječja, Sarajevo 2008. godina

(6) Sudeći po fotografiji ove fasade iz druge polovine XX vijeka, na jugozapadnoj fasadi, u gornjoj zoni, su se nalazila ukupno tri otvora. Dva otvora su se nalazila na južnoj strani i još jedan zapadno od munare, na dograđenom dijelu od opeke.

(7) U unutrašnjosti harema, između sjeverozapadnog zida harema i džamije nalazio se jedan nišan – Svjedočenje Kasima Čelje, Sarajevo 2008. godine

(8) Ne postoji dokumentacija koja bi mogla potkrijepiti ovu narodnu predaju

(9) Hazim Numanagić, Izvještaj Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika, Džamija u Međurječju kod Čajniča, 22. avgust 2008.

(10) Hazim Numanagić, Izvještaj Komisiji za očuvanje nacionalnih spomenika, Džamija u Međurječju kod Čajniča, 22. avgust 2008.

(11) Pismeno svjedočanstvo gdina Selimović (Murata) Šaćira, JMB 0504904130018, Goražde 19.08.2008. Selimović (Murata) Šaćir je žitelj Međurječja koji navršava 104 godine; Pismeno svjedočanstvo gdina Prolaz (Abaza) Osmana, JMB 1011927130012, Goražde 19.08.2008. Prolaz (Abaza) Osman je žitelj Međurječja koji navršava 81 godinu.

(12) Na osnovu pronađene istorijske fotografije.

(13) Svjedočenje gdina Kasima Čelje (Sarajevo 2008. godina) potkrijepljeno pronađenim istorijskim fotografijama.

(14) „Šimpla“ – vrsta fino obrađenog drvenog crijepa, koji se u drugim krajevima naziva „šindra“ ili „šimla“.

(15) Svjedočenje gdina Kasima Čelje i drugih žitelja Međurječja, Sarajevo 2008. godina



Džamija u MeđurječjuDžamija u Međurječju, između 1955. i 1967. godineNortheast prospect, house of the imam and the entrance of the harem Jugozapadna fasada
Jugoistočna fasadaSjeveroistočna strana cjeline Unutrašnjost džamijeUnutrašnjost, detalj
MihrabNišan  


ENGLISH 
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika © 2003. Razvoj i dizajn: